Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

भृगुवंश-प्रसववर्णनम्

Genealogical Emanations in the Bhṛgu Line

आभूतसंप्लवस्थायी लोकपालः स वै स्मृतः / यज्ञे कीर्त्तिमतश्चापि धेनुका वीतकल्मषौ

ābhūtasaṃplavasthāyī lokapālaḥ sa vai smṛtaḥ / yajñe kīrttimataścāpi dhenukā vītakalmaṣau

ผู้ที่ดำรงมั่นจนถึงกาลมหาปรลัย ย่อมถูกจดจำว่าเป็นโลกปาละ; และในยัญญะ จากกีรติมาน (บังเกิด) เธนุกาและวีตกัลมษะ—ทั้งสอง

ābhūtasaṃplavasthāyīabiding until the great dissolution
ābhūtasaṃplavasthāyī:
Viśeṣaṇa (विशेषण/qualifier)
TypeAdjective
Rootā + bhūta + saṃplava + sthāyin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुपद-तत्पुरुष: ‘(one who is) abiding until the cosmic dissolution’
lokapālaḥworld-guardian
lokapālaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootloka + pāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष: ‘protector of the worlds’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
smṛtaḥis remembered/called
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु) + ta (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन; अर्थ: ‘is remembered/called’
yajñein the sacrifice
yajñe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/locative)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
kīrtimataḥof Kīrtimat
kīrtimataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootkīrtimat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक-अव्यय (particle: also/even)
dhenukāDhenukā (name)
dhenukā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdhenukā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vītakalmaṣauthe two sinless ones
vītakalmaṣau:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvīta + kalmaṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), द्विवचन (Dual); कर्मधारय: ‘free from sin/impurity’ (two persons)