Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Rudra-prasava-varṇana

The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita

षष्ठं वै देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच तम् / भीमस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

ṣaṣṭhaṃ vai dehi me nāma ityuktaḥ pratyuvāca tam / bhīmastvaṃ deva nāmnāsi ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ

“ขอประทานนามที่หกแก่ข้าพเจ้า” เขากล่าว แล้วจึงตอบแก่ท่าน ครั้นตรัสว่า “ในหมู่เทพ ท่านมีนามว่า ภีมะ” เขาก็ร่ำไห้อีกครา

ṣaṣṭhamthe sixth (name)
ṣaṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootṣaṣṭha (षष्ठ प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; ordinal adjective used with implied 'nāma'
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (वै अव्यय)
FormParticle/emphasis (निपात)
dehigive
dehi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (दा धातु)
FormLoṭ (Imperative/आज्ञार्थ), Madhyama-puruṣa (2nd/मध्यम), Ekavacana; parasmaipada
meto me
me:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormCaturthī (4th/चतुर्थी) Ekavacana (dative sense)
nāmaname
nāma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnāman (नामन् प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (इति अव्यय)
FormQuotation particle (इति-प्रयोग)
uktaḥhaving been addressed
uktaḥ:
Karta (कर्ता) (as predicate to implied subject)
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle (past passive participle/कर्मणि भूतकृदन्त), Puṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
pratyuvācareplied
pratyuvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprati-√vac (प्रति + वच् धातु)
FormLiṭ (Perfect/परोक्षभूत), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथम), Ekavacana; parasmaipada
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
bhīmaḥBhīma
bhīmaḥ:
Pradhāna-nāma (प्राधान्येन नाम)
TypeNoun
Rootbhīma (भीम प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; predicate nominative
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPrathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (देव प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative/सम्बोधन), Ekavacana
nāmnāby the name
nāmnā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnāman (नामन् प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana (instrumental: by the name)
asiyou are
asi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
FormLaṭ (Present/वर्तमान), Madhyama-puruṣa (2nd/मध्यम), Ekavacana; parasmaipada
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (इति अव्यय)
FormQuotation particle (इति-प्रयोग)
uktaḥhaving been addressed
uktaḥ:
Karta (कर्ता) (as predicate to 'saḥ')
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle (past passive participle/कर्मणि भूतकृदन्त), Puṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
arudatwept
arudat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootrud (रुद् धातु)
FormLaṅ (Imperfect/अनद्यतनभूत), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथम), Ekavacana; parasmaipada
punaḥagain
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (पुनः अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)