Shloka 25
अश्वमोचनम् (Aśvamocanam) — “The Release/Recovery of the Sacrificial Horse”
Devanagari script
आसन्नमरणाश्चक्रुर्धर्षितं मुनिमञ्जसा / जैमिनिरुवाच ततो मुनिरदीनात्मा ध्यानभङ्गप्रधर्षितः
Transliteration
āsannamaraṇāścakrurdharṣitaṃ munimañjasā / jaiminiruvāca tato muniradīnātmā dhyānabhaṅgapradharṣitaḥ
Translation
พวกเขารีบเข้าทำร้ายมุนีจนเกือบถึงความตาย ชัยมินีกล่าวว่า—ครั้นนั้น แม้ถูกรบกวนด้วยการแตกแห่งสมาธิ แต่มุนีผู้ไม่ท้อถอยก็ (กล่าวดังนี้)
Word by Word
आसन्नमरणाःwith death imminent
आसन्नमरणाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआसन्न + मरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः (yeṣāṃ maraṇam āsannam)
चक्रुःthey did/made
चक्रुः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
धर्षितम्insulted/assaulted
धर्षितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootधर्षित (प्रातिपदिक; √धृष्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying munim)
मुनिम्the sage
मुनिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अञ्जसाquickly, directly
अञ्जसा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअञ्जसा (अव्यय/तृतीया-रूपेण)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (straightway, quickly)
जैमिनिःJaimini
जैमिनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजैमिनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अदीनात्माundaunted in spirit
अदीनात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअदीन + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (yasya ātmā adīnaḥ)
ध्यानभङ्गप्रधर्षितःdisturbed by the breaking of his meditation
ध्यानभङ्गप्रधर्षितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootध्यान + भङ्ग + प्रधर्षित (प्रातिपदिक; √धृष्, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (dhyānasya bhaṅgena pradharṣitaḥ / dhyānabhaṅga-hetunā pradharṣitaḥ)