Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return

स्थित्वा दिनानि कतिचिद्गृहे तस्यातिसत्कृतः / विदर्भराज्ञा संमन्त्र्य ततो गन्तुं प्रजक्रमे

sthitvā dināni katicidgṛhe tasyātisatkṛtaḥ / vidarbharājñā saṃmantrya tato gantuṃ prajakrame

เมื่อพำนักอยู่ในเรือนนั้นหลายวันด้วยการต้อนรับอย่างยิ่ง แล้วปรึกษากับกษัตริย์วิทรภะ เขาจึงเริ่มเตรียมออกเดินทาง

sthitvāhaving stayed
sthitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√sthā (स्था)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययकृदन्त) from √sthā; ‘having stayed’
dinānidays
dināni:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootdina (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (द्वितीया/2), Plural (बहुवचन)
katicitsome, a few
katicit:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkati + cit (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), indefinite quantifier (अनिश्चितपरिमाण)
gṛhein the house
gṛhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgṛha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन)
tasyaof him (there)
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुं), Genitive (षष्ठी/6), Singular (एकवचन)
ati-satkṛtaḥgreatly honored
ati-satkṛtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootati + sat-kṛta (प्रातिपदिक; कृदन्त)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); past passive participle (क्त) from √kṛ (कृ) with upasarga/avyaya ‘ati’; meaning ‘highly honored’
vidarbha-rājñāby the king of Vidarbha
vidarbha-rājñā:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvidarbha + rājan (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (तृतीया/3), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘Vidarbhasya rājñā’
saṃmantryahaving consulted
saṃmantrya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsam + √mantr (मन्त्र्)
FormAbsolutive/Gerund (ल्यप्/क्त्वा-अर्थे, अव्ययकृदन्त) from sam+√mantr; ‘having consulted’
tataḥthen
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण)
gantumto go
gantum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Root√gam (गम्)
FormInfinitive (तुमुन्) from √gam; ‘to go’
prajakrameset out, began (to depart)
prajakrame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √kram (क्रम्)
FormPerfect (लिट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)