Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Vasiṣṭha-gamana

Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara

हैहयानामशेषं तु चक्रे राज्यं रजःसमम् / राज्यं पुरीं चापहाय भ्रष्टैश्वर्या हतत्विषः

haihayānāmaśeṣaṃ tu cakre rājyaṃ rajaḥsamam / rājyaṃ purīṃ cāpahāya bhraṣṭaiśvaryā hatatviṣaḥ

พระองค์ทำให้ราชอาณาจักรของไหหยะทั้งสิ้นเป็นดุจธุลี; ครั้นละทิ้งแว่นแคว้นและนคร พวกเขาก็ตกจากสิริและสิ้นรัศมี.

haihayānāmof the Haihayas
haihayānām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roothaihaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Bahuvacana
aśeṣamentirely, without remainder
aśeṣam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootaśeṣa (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsaka, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; क्रियाविशेषणवत् (adverbially) modifying cakre
tubut/indeed
tu:
Sambandha/Avyaya (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात) indicating contrast/emphasis
cakremade, rendered
cakre:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
FormLaṅ (लङ्), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; Parasmaipada; ‘he made/did’
rājyamkingdom, rule
rājyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsaka, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
rajaḥ-samamlike dust (i.e., reduced to dust)
rajaḥ-samam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrajas (प्रातिपदिक) + sama (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsaka, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; विशेषण of rājyam
rājyamthe kingdom
rājyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
FormNapुṃsaka, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
purīmthe city
purīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpurī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
apahāyahaving abandoned
apahāya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootapa√hā (धातु)
FormAbsolutive (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having abandoned/left’
bhraṣṭa-aiśvaryāḥdeprived of sovereignty
bhraṣṭa-aiśvaryāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhraṣṭa (प्रातिपदिक/कृदन्त) + aiśvarya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana; विशेषण of implied ‘te (haihayāḥ)’; bhraṣṭa = past passive participle (kta) from √bhraṃś ‘to fall/lose’
hata-tviṣaḥwith splendor destroyed
hata-tviṣaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roothata (कृदन्त) + tviṣ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana; विशेषण of implied ‘te’; hata = kta from √han ‘to strike/kill’ in sense ‘destroyed’