Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Vasiṣṭha-gamana

Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara

स्मरन्पूर्वकृतं वैरं हैहयानभ्यवर्त्तत / ततस्तस्य नृपैः सार्द्धं समग्ररथकुञ्जरैः

smaranpūrvakṛtaṃ vairaṃ haihayānabhyavarttata / tatastasya nṛpaiḥ sārddhaṃ samagrarathakuñjaraiḥ

ครั้นระลึกถึงความพยาบาทเดิม พระองค์ก็ยกไปยังพวกไหหยะ; แล้วจึงเผชิญหน้ากับบรรดากษัตริย์พร้อมด้วยรถศึกและช้างศึกครบครัน

smaranremembering
smaran:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ धातु)
FormPresent active participle (शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
pūrva-kṛtampreviously done
pūrva-kṛtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūrva (प्रातिपदिक) + kṛta (कृ धातु, क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); karmadhāraya: ‘previously done’ qualifying vairaṃ
vairamenmity
vairam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaira (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
haihayānthe Haihayas
haihayān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothaihaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
abhyavarttataadvanced against, attacked
abhyavarttata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi√vṛt (वृत् धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
tataḥthen, thereafter
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAdverb (ततः = thereafter/from there)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
nṛpaiḥwith kings
nṛpaiḥ:
Sahakāraka (सह/सहयोग)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
sārddhamtogether with
sārddham:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsārddham (अव्यय)
FormPrepositional adverb (सहार्थक अव्यय) governing instrumental
samagra-ratha-kuñjaraiḥwith complete chariots and elephants
samagra-ratha-kuñjaraiḥ:
Sahakāraka (सह/सहयोग)
TypeNoun
Rootsamagra (प्रातिपदिक) + ratha (प्रातिपदिक) + kuñjara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन); dvandva: rathāś ca kuñjarāś ca; samagra qualifies the whole compound