Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Vasiṣṭha-gamana

Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara

विषयं स नृपस्तस्य सद्यः प्रणतिमेष्यति / विजित्य नृपतीन्सर्वान्कृत्वा च स्वपदानुगान्

viṣayaṃ sa nṛpastasya sadyaḥ praṇatimeṣyati / vijitya nṛpatīnsarvānkṛtvā ca svapadānugān

กษัตริย์นั้นจะทำให้แคว้นของเขายอมสวามิภักดิ์โดยฉับพลัน; ครั้นพิชิตกษัตริย์ทั้งปวงแล้วก็ให้เป็นผู้ตามใต้บาทของตน

viṣayamterritory, domain
viṣayam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviṣaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
nṛpaḥking
nṛpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tasyaof him/that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
sadyaḥimmediately
sadyaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadyaḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAdverb (क्रियाविशेषण अव्यय)
praṇatimsubmission, obeisance
praṇatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpraṇati (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
eṣyatiwill go/come; will resort to
eṣyati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rooti (इ/ए धातु)
FormLuṭ (लुट्, Periphrastic Future), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
vijityahaving conquered
vijitya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi√ji (जि धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), expressing prior action (पूर्वक्रिया)
nṛpatīnkings
nṛpatīn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnṛpati (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
sarvānall
sarvān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); agrees with nṛpatīn
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), expressing prior action (पूर्वक्रिया)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चयबोधक अव्यय)
sva-pada-anugānfollowers of his own command/party
sva-pada-anugān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + pada (प्रातिपदिक) + anuga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); tatpuruṣa: svapadānugāḥ = those who follow one’s own position/command