Previous Verse
Next Verse

Shloka 77

Samantapañcaka at Kurukṣetra: Paraśurāma’s Tīrtha-Creation and Pitṛ-Rites (समन्तपञ्चक-तीर्थप्रशंसा)

निहतानेकमातगतुरङ्गरथसैनिकः / शत्रुभिर्निर्जितो वृद्धः पलायनपरो ऽ भवत्

nihatānekamātagaturaṅgarathasainikaḥ / śatrubhirnirjito vṛddhaḥ palāyanaparo ' bhavat

แม้จะสังหารช้าง ม้า รถศึก และทหารเป็นอันมาก แต่เมื่อถูกศัตรูพิชิต ชราผู้นั้นก็หันไปสู่การหลบหนีในที่สุด

nihataḥslain/destroyed
nihataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootni√han (धातु)
Formक्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘slain/destroyed’ (qualifies implied enemies/forces; here used within compound sense)
anekamany
aneka:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaneka (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्-प्रातिपदिक; समासाङ्ग (compound member) = many
mātaelephants
māta:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग; ‘elephant’ (मातङ्ग) का संक्षिप्त रूप; here as compound member
gatainfantry
gata:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgata (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; ‘foot-soldier/infantry’ (गात/गद = गजादि-सेना-भेद) as traditional military term; here as compound member
turaṅgahorses
turaṅga:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootturaṅga (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; पुंलिङ्ग; ‘horse’
rathachariots
ratha:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
Formसमासाङ्ग; पुंलिङ्ग; ‘chariots’
sainikaḥ(he) whose troops were destroyed
sainikaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsainika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (समाहार/द्विगुण-सेना-सम्बन्ध): (nihata-aneka-māta-gata-turaṅga-ratha)-sainikaḥ = one whose army (troops) of elephants/infantry/horses/chariots was largely destroyed
śatrubhiḥby enemies
śatrubhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśatru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
nirjitaḥdefeated
nirjitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnir√ji (धातु)
Formक्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘defeated’
vṛddhaḥold
vṛddhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvṛddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of subject)
palāyana-paraḥbent on flight
palāyana-paraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpalāyana (प्रातिपदिक) + para (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: पलायने परः = intent on fleeing
abhavatbecame/was
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद