Shloka 51
Kārttavīrya-vadha (Death of Karttavīrya) / Bhārgava Rāma’s Battle with the King’s Sons
Devanagari script
इत्युक्त्वा भार्गवो राजन्नन्तर्गन्तुं समुद्यतः / विनायकस्तदोत्थाय वारयामास सत्वरम्
Transliteration
ityuktvā bhārgavo rājannantargantuṃ samudyataḥ / vināyakastadotthāya vārayāmāsa satvaram
Translation
ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ข้าแต่พระราชา ภารควะก็เตรียมจะเข้าไปข้างใน; วินายกะจึงลุกขึ้นและรีบห้ามไว้
Word by Word
itithus
iti:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-निपात (quotative particle)
uktvāhaving said
uktvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + ktvā (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having said)
bhārgavaḥBhargava (Parashurama)
bhārgavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhārgava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
rājanO king
rājan:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
antaḥinside
antaḥ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootantar (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (inside)
gantuṃto go
gantuṃ:
Prayojana (प्रयोजन/तुमर्थ)
TypeVerb
Rootgam (धातु) + tumun (कृत्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive), प्रयोजनार्थ (purpose)
samudyataḥready/intent
samudyataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ud-√yam (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having risen/ready’
vināyakaḥVinayaka (Ganesha)
vināyakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvināyaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tadāthen
tadā:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
utthāyahaving risen
utthāya:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootud-√sthā (धातु) + lyap (कृत्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having risen)
vārayāmāsastopped/warded off
vārayāmāsa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvṛ (धातु; causative √vāraya from √vṛ/√vṛt)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative): ‘caused to stop/checked’
satvaramquickly
satvaram:
Prakaraṇa (प्रकार/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsatvara (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)