Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Pushkarākṣa’s Battle with Rāma Jāmadagnya (Bhārgava) — Astras and the Fall of a Prince

कार्त्तवीर्यस्तु बलवान्रामं दृष्ट्वा रणाजिरे / कालान्तकयमप्रख्यं योद्धुं समुपचक्रमे

kārttavīryastu balavānrāmaṃ dṛṣṭvā raṇājire / kālāntakayamaprakhyaṃ yoddhuṃ samupacakrame

การ์ตตวีรยะผู้ทรงพลัง ครั้นเห็นพระรามในสนามรบ—ผู้ประหนึ่งยมผู้ทำลายยามสิ้นกาล—ก็เริ่มเข้าประจัญบาน

kārttavīryaḥKārttavīrya
kārttavīryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkārttavīrya (प्रातिपदिक; नाम)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध) / discourse particle
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormParticle (निपात) expressing contrast/emphasis
balavānpowerful
balavān:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of kārttavīryaḥ
TypeAdjective
Rootbalavat (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
rāmamRāma
rāmam:
Karma (कर्म) of dṛṣṭvā
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक; नाम)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा) ‘having seen’
raṇa-ājirein the battlefield
raṇa-ājire:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootraṇa (प्रातिपदिक) + ājira (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); तत्पुरुषः ‘in the battlefield/courtyard of battle’
kāla-antaka-yama-prakhyamresembling Kāla, Antaka, and Yama
kāla-antaka-yama-prakhyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of rāmam (Karma/कर्म)
TypeAdjective
Rootkāla (प्रातिपदिक) + antaka (प्रातिपदिक) + yama (प्रातिपदिक) + prakhya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः—(काला च अन्तकश्च यमश्च) इति द्वन्द्व-पूर्वपदसमाहारः + prakhya ‘like/resembling’; qualifies rāmam
yoddhumto fight
yoddhum:
Prayojana (प्रयोजन) / purpose
TypeVerb
Root√yudh (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्) ‘to fight’
sam-upacakrameset about/began
sam-upacakrame:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-upa-√kram (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Ātmanepada (आत्मनेपद)