Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

Reṇukā-vilāpa and the Aftermath of Jamadagni’s Slaying (अर्जुनोपाख्यान-प्रसङ्गः)

पुनीह्यात्मकुलं स्वस्य चरणांबुकणैर्विभो / इत्युक्त्वा सहसाऽनीतं रामेणार्ध्यं मुदान्वितः

punīhyātmakulaṃ svasya caraṇāṃbukaṇairvibho / ityuktvā sahasā'nītaṃ rāmeṇārdhyaṃ mudānvitaḥ

ข้าแต่วิภุ โปรดชำระวงศ์ตระกูลของข้าพเจ้าด้วยหยดน้ำจากพระบาทของท่าน ครั้นกล่าวดังนี้ด้วยความปีติ เขาก็ถวายอรฺฆยะซึ่งพระรามนำมาทันที

punīhipurify
punīhi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpū (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular; causative not intended here (simple verb)
ātmakulam(my) own family/lineage
ātmakulam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक) + kula (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया), Singular; tatpuruṣa ‘ātmanaḥ kulam’ (one’s own lineage/family)
svasyaof (my) own
svasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootsva (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (षष्ठी), Singular; possessive qualifying ātmakulam
caraṇāmbu-kaṇaiḥwith drops of water from (your) feet
caraṇāmbu-kaṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootcaraṇa (प्रातिपदिक) + ambu (प्रातिपदिक) + kaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया), Plural; tatpuruṣa: ‘caraṇayoḥ ambu’ → caraṇāmbu (water of the feet) + kaṇaiḥ (drops)
vibhoO mighty one
vibho:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (सम्बोधन), Singular
itithus
iti:
Vākyāntar-dyotaka (वाक्यान्तर-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotative particle (इति-निपात)
uktvāhaving said
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + ktvā (क्त्वा)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त अव्ययकृदन्त)
sahasāquickly, suddenly
sahasā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
ānītambrought
ānītam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootā-nī (धातु) + kta (कृत्)
FormKta-participle (क्त), Neuter, Accusative (द्वितीया), Singular; qualifying arghyam
rāmeṇaby Rāma
rāmeṇa:
Kartṛ (कर्ता) / Agent of passive sense
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (तृतीया), Singular
arghyamoffering-water (arghya)
arghyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootarghya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया), Singular
mudānvitaḥfilled with joy
mudānvitaḥ:
Kartṛ (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmudā (प्रातिपदिक) + anvita (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा), Singular; tatpuruṣa ‘mudayā anvitaḥ’ (endowed with joy)