Next Verse

Shloka 1

Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors

Dharma’s Line and the Sādhyas

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे प्रजापतिवंशानुकीर्त्तनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचु / देवानां दानवानां च दैत्यानां चैव सर्वशः / उत्पत्तिं विस्तरेणैव ग्रूहि वैवस्वतेंऽतरे

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde prajāpativaṃśānukīrttanaṃ nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcu / devānāṃ dānavānāṃ ca daityānāṃ caiva sarvaśaḥ / utpattiṃ vistareṇaiva grūhi vaivasvateṃ'tare

ดังนี้ ในศรีพรหมาณฑมหาปุราณะ ภาคกลางที่พระวายุทรงกล่าว ในอุปโททฺธาตปาทที่สาม บทที่สองชื่อ “การสรรเสริญวงศ์แห่งประชาบดี” ฤๅษีกล่าวว่า “ขอท่านจงเล่ากำเนิดของเหล่าเทวะ ทานวะ และไทตยะ โดยพิสดาร ในไววัสวตมนวันตระเถิด”

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation marker (इति-शब्दः)
śrī-brahmāṇḍein the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrī-brahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; śrī + brahmāṇḍa (honorific qualifier)
mahā-purāṇein the great Purāṇa
mahā-purāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; mahā + purāṇa
vāyu-proktespoken by Vāyu
vāyu-prokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu-prokta (प्रातिपदिक; कृदन्त from √vac)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; past passive participle (क्त) of √vac (वच्) with upasarga pra-; vāyunā proktaḥ = spoken by Vāyu
madhya-bhāgein the middle section
madhya-bhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya-bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; madhyasya bhāgaḥ
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; ordinal adjective agreeing with pāda/bhāga context
upoddhāta-pādein the introductory section (pāda)
upoddhāta-pāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta-pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular; upoddhātasya pādaḥ
prajāpati-vaṃśa-anukīrtanamthe recounting of the lineages of Prajāpatis
prajāpati-vaṃśa-anukīrtanam:
Karta (कर्ता) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootprajāpati + vaṃśa + anukīrtana (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; title-compound: prajāpateḥ vaṃśasya anukīrtanam
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय/निपात)
FormAvyaya; naming particle (नाम-निपातः)
dvitīyaḥsecond
dvitīyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvitīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ordinal adjective
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता) / Nāmadheya (नामधेय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural; parasmaipada
devānāmof the gods
devānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
dānavānāmof the Dānavas
dānavānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdānava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चय)
daityānāmof the Daityas
daityānām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Plural
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चय/अवधारण)
sarvaśaḥin every way; completely
sarvaśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvaśas (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
utpattimorigin; creation
utpattim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootutpatti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
vistareṇain detail
vistareṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvistara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular; adverbial use
evaindeed
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle
grūhitell; relate
grūhi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (धातु)
FormImperative (लोट्), 2nd Person (मध्यमपुरुष), Singular; parasmaipada; Vedic/epic form for gṛhāṇa/gṛhṇīhi
vaivasvatein (the time of) Vaivasvata
vaivasvate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvaivasvata (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; referring to Vaivasvata (Manu)
antareduring; in the interval
antare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; ‘within/during’ sense