Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya

Awakening of the King and Morning Observances

गते तु नृपतौ तस्मिन्नकृतव्रणसंयुतः / समिदानयनार्थाय रामो ऽपि प्रययौ वनम्

gate tu nṛpatau tasminnakṛtavraṇasaṃyutaḥ / samidānayanārthāya rāmo 'pi prayayau vanam

ครั้นพระราชานั้นเสด็จไปแล้ว พระรามผู้มั่นคงในพรต ก็เสด็จสู่พนาลัยเพื่อไปนำฟืนสมิธามา

गतेwhen (he) had gone
गते:
Adhikaraṇa (अधिकरण) / Locative absolute context
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त (past passive participle/कृदन्त), Locative (7th/सप्तमी), Singular; Masculine/Neuter agreement with नृपतौ (locative absolute)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध) / discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), adversative/emphatic
नृपतौin/when the king
नृपतौ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Singular
तस्मिन्in that (time/place)
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Locative (7th/सप्तमी), Singular; demonstrative pronoun
अकृतव्रणसंयुतःendowed with an unwounded (body) / uninjured
अकृतव्रणसंयुतः:
Karta (कर्ता) (qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootअकृत-व्रण-सम्युत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; विशेषण of रामः; समास: अकृतव्रण (नञ्/कर्मधारय-like: 'unmade wound') + संयुत ('endowed with')
समित्firewood (fuel-sticks)
समित्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमिध्/समित् (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (collective sense)
आनयनार्थायfor the purpose of bringing
आनयनार्थाय:
Prayojana (प्रयोजन) / purpose
TypeNoun
Rootआ-नी (धातु) + अर्थ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Dative (4th/चतुर्थी), Singular; purpose dative; समास: आनयन (gerundive noun/action noun from आ-नी) + अर्थ ('for the purpose of')
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध) / discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), additive/emphatic
प्रययौwent forth
प्रययौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); परस्मैपद
वनम्to the forest
वनम्:
Karma (कर्म) / destination as object
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular