Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः

Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode

भृशं विलोलया मास समन्ताद्राजसत्तमः / परिवार्य वनं तत्तु स राजा निजसैनिकैः

bhṛśaṃ vilolayā māsa samantādrājasattamaḥ / parivārya vanaṃ tattu sa rājā nijasainikaiḥ

พระราชาผู้ประเสริฐพระองค์นั้นทรงล้อมป่านั้นไว้ด้วยเหล่าทหาร และทรงทำให้ป่านั้นปั่นป่วนอย่างรุนแรงไปทั่วทุกทิศ

भृशम्excessively, greatly
भृशम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृश (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
विलोलयाwith a restless (mind/behavior)
विलोलया:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootविलोल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), एकवचन; विशेषण (fem. instr. sg.)
मासम्for a month
मासम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन (acc. sg.)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (उपसर्गार्थ-निपात/दिशावाचक adverb) = ‘समन्तात्’ (on all sides)
राजसत्तमःthe best of kings
राजसत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् + सत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘राज्ञां सत्तमः’ (best among kings)
परिवार्यhaving surrounded/encircled
परिवार्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि√वृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having surrounded/roamed around’
वनम्the forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन (acc. sg.)
तत्that
तत्:
Sambandha/Anuvāda (अनुवाद/संदर्भ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; contrast/emphasis)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन; सर्वनाम (he)
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता/1st), एकवचन
निजसैनिकैःwith his own soldiers
निजसैनिकैः:
Sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootनिज + सैनिक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/3rd), बहुवचन; कर्मधारयः ‘निजाः सैनिकाः’ (his own soldiers)