Next Verse

Shloka 1

Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā

Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे दानप्रशंसा नाम षोडशो ऽध्यायः // १६// बृहस्पतिरुवाच अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि पूजितम् / काम्यं नैमित्तिकाजस्रं श्राद्धकर्मणि नित्यशः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe dānapraśaṃsā nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ // 16// bṛhaspatiruvāca ata ūrddhvaṃ pravakṣyāmi śrāddhakarmaṇi pūjitam / kāmyaṃ naimittikājasraṃ śrāddhakarmaṇi nityaśaḥ

ดังนี้ในศรีพรหมาณฑมหาปุราณะ ภาคมัธยะที่วายุได้กล่าว ในอุปโททฺธาตปาทที่สาม แห่งศราทธกัลปะ เป็นบทที่สิบหกชื่อว่า “สรรเสริญทาน” พฤหสปติกล่าวว่า—ต่อแต่นี้เราจักกล่าวถึงศราทธกรรมอันควรบูชา ทั้งชนิดกามยะ นัยมิตติกะ และที่กระทำสม่ำเสมอ เป็นนิตย์ในศราทธกรรม

itithus
iti:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotative particle (इति-निपात)
śrībrahmāṇḍein the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrībrahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya-samāsa (कर्मधारय): śrīmat brahmāṇḍam; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
mahāpurāṇein the Mahāpurāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya-samāsa (कर्मधारय): mahad purāṇam; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
vāyuproktespoken by Vāyu
vāyuprokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): vāyunā proktam; Kṛdanta: PPP (क्त) from √vac/√brū in sense 'said', used as adjective; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन) agreeing with purāṇe
madhyabhāgein the middle section
madhyabhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya + bhāga (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): madhye bhāgaḥ; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (संख्या-प्रातिपदिक)
FormOrdinal numeral (क्रमसंख्या), Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन); viśeṣaṇa of "upoddhātapāde"
upoddhātapādein the Upoddhāta-pāda (introductory part)
upoddhātapāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta + pāda (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): upoddhātasya pādaḥ; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
śrāddhakalpein the Śrāddha-kalpa section
śrāddhakalpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + kalpa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): śrāddhasya kalpaḥ; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
dānapraśaṃsāpraise of giving
dānapraśaṃsā:
Viśeṣya-nāma (विशेष्य-नाम)
TypeNoun
Rootdāna + praśaṃsā (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): dānasya praśaṃsā; Strīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā-vibhakti (प्रथमा), Eka-vacana (एकवचन)
nāmanamed
nāma:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), indeclinable used as nomenclatural marker (नाम-शब्द)
ṣoḍaśaḥsixteenth
ṣoḍaśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
FormNumeral/ordinal sense, Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā-vibhakti (प्रथमा), Eka-vacana (एकवचन); viśeṣaṇa of "adhyāyaḥ"
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā-vibhakti (प्रथमा), Eka-vacana (एकवचन)
bṛhaspatiḥBṛhaspati
bṛhaspatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā-vibhakti (प्रथमा), Eka-vacana (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्, perfect), Parasmaipada (परस्मैपद), Prathama-puruṣa (प्रथमपुरुष), Eka-vacana (एकवचन)
ataḥthereafter/therefore
ataḥ:
Sambandha/Avyaya (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootataḥ (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb/particle (हेतुवाचक/अनन्तरवाचक) meaning 'therefore/then'
ūrddhvamfurther/onwards
ūrddhvam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootūrddhva (प्रातिपदिक)
FormAvyaya usage (अव्ययीभाव/क्रियाविशेषणवत्), adverb meaning 'further/onwards'
pravakṣyāmiI shall explain
pravakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac + pra (धातु)
FormLuṭ-lakāra (लुट्, periphrastic future), Parasmaipada (परस्मैपद), Uttama-puruṣa (उत्तमपुरुष), Eka-vacana (एकवचन)
śrāddhakarmaṇiin the śrāddha rite
śrāddhakarmaṇi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + karman (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): śrāddhasya karma; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
pūjitamthat which is honored
pūjitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Root√pūj (धातु)
FormKṛdanta: Past passive participle (क्त), Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Dvitīyā-vibhakti (द्वितीया), Eka-vacana (एकवचन); object-complement to "pravakṣyāmi" (what is to be described)
kāmyamdesire-motivated (optional)
kāmyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāmya (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā/Dvitīyā-vibhakti (प्रथमा/द्वितीया), Eka-vacana (एकवचन); qualifying (types of) śrāddha
naimittikaoccasional
naimittika:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnaimittika (प्रातिपदिक)
Form(In compound with next) adjective stem; sense 'occasional/for a cause'
ajasramcontinuous/constant
ajasram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootajasra (प्रातिपदik)
FormNapuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā/Dvitīyā-vibhakti (प्रथमा/द्वितीया), Eka-vacana (एकवचन); qualifying śrāddha as 'continuous/regular'
śrāddhakarmaṇiin the śrāddha rite
śrāddhakarmaṇi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + karman (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष): śrāddhasya karma; Napuṃsaka-liṅga (नपुंसकलिङ्ग), Saptamī-vibhakti (सप्तमी), Eka-vacana (एकवचन)
nityaśaḥregularly
nityaśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnityaśas (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) meaning 'regularly/always'