Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Tritiya Skandha, Shloka 32

Transmission of Bhāgavata Wisdom and Brahmā’s Vision of the Supreme Lord on Ananta

तर्ह्येव तन्नाभिसर:सरोज- मात्मामम्भ: श्वसनं वियच्च । ददर्श देवो जगतो विधाता नात: परं लोकविसर्गद‍ृष्टि: ॥ ३२ ॥

tarhy eva tan-nābhi-saraḥ-sarojam ātmānam ambhaḥ śvasanaṁ viyac ca dadarśa devo jagato vidhātā nātaḥ paraṁ loka-visarga-dṛṣṭiḥ

ในขณะนั้นเอง พระพรหมผู้กำหนดชะตาแห่งจักรวาล เมื่อทอดพระเนตรพระผู้เป็นเจ้า ก็เหลียวมองการสร้างไปพร้อมกัน พระองค์เห็นสระที่พระนาภีของพระวิษณุ ดอกบัวที่บานอยู่ น้ำแห่งปรลัย ลมที่ทำให้แห้ง และท้องฟ้า—ทั้งหมดปรากฏแก่พระองค์ และสายตาแห่งการสรรค์สร้างก็ไม่อาจไปไกลกว่านั้น

तर्हिthen
तर्हि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतर्हि (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (particle of emphasis)
तत्of that
तत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम; समासाङ्ग
नाभिnavel
नाभि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, समासाङ्ग
सरःlake, pool
सरः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, समासाङ्ग
सरोजम्lotus
सरोजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसरोज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
तत्-नाभि-सरः-सरोजम्the lotus in the lake of his navel
तत्-नाभि-सरः-सरोजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + नाभि (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक) + सरोज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (तस्य नाभेः सरसि सरोजम्)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
अम्भःwater
अम्भः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
श्वसनम्breath, wind
श्वसनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्वसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
वियत्sky, space
वियत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवियत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
देवःthe god
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th), एकवचन
विधाताcreator, arranger
विधाता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
अतःfrom this, therefore
अतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/हेतु (from this/therefore)
परम्beyond, further
परम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम्
लोकworld
लोक:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासाङ्ग
विसर्गcreation, emanation
विसर्ग:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, समासाङ्ग
दृष्टिःvision, sight
दृष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन
लोक-विसर्ग-दृष्टिःthe vision of world-creation
लोक-विसर्ग-दृष्टिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + विसर्ग (प्रातिपदिक) + दृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य विसर्गस्य दृष्टिः)
B
Brahmā
G
Garbhodakaśāyī Viṣṇu (the Lord)

FAQs

This verse says Brahmā initially perceives only the navel-lotus of the Lord, himself, the cosmic waters, the vital air, and the sky—nothing beyond that for initiating world-creation.

It marks Brahmā’s origin and indicates that creation proceeds from the Supreme Lord; Brahmā’s creative work is secondary, dependent on Viṣṇu.

It encourages humility: even the cosmic creator begins with limited vision and dependence on the Divine, reminding us to seek guidance beyond our immediate perceptions.