Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 27
Brahmacarya and Vānaprastha Duties; Gradual Dissolution of Bodily Identity
वाचमग्नौ सवक्तव्यामिन्द्रे शिल्पं करावपि । पदानि गत्या वयसि रत्योपस्थं प्रजापतौ ॥ २६ ॥ मृत्यौ पायुं विसर्गं च यथास्थानं विनिर्दिशेत् । दिक्षु श्रोत्रं सनादेन स्पर्शेनाध्यात्मनि त्वचम् ॥ २७ ॥ रूपाणि चक्षुषा राजन् ज्योतिष्यभिनिवेशयेत् । अप्सु प्रचेतसा जिह्वां घ्रेयैर्घ्राणं क्षितौ न्यसेत् ॥ २८ ॥
vācam agnau savaktavyām indre śilpaṁ karāv api padāni gatyā vayasi ratyopasthaṁ prajāpatau
ต่อจากนั้น พึงมอบวาจาพร้อมอินทรีย์แห่งการพูดแก่ธาตุไฟ; ฝีมือช่างและมือทั้งสองแก่อินทรา; พลังแห่งการเคลื่อนไหวและเท้าแด่พระวิษณุ; ความกำหนัดพร้อมอวัยวะสืบพันธุ์แก่ปรชาปติ; ทวารหนักพร้อมพลังขับถ่ายให้แก่มฤตยูในที่อันควร. โสตพร้อมเสียงให้แก่เทวะผู้ครองทิศ; ผิวกายพร้อมสัมผัสให้แก่วายุ; รูปพร้อมการเห็นให้แก่สุริยะ; ลิ้นพร้อมพระวรุณให้แก่น้ำ; และจมูกพร้อมอัศวินีกุมารให้แก่แผ่นดินพร้อมกลิ่นทั้งหลาย
FAQs
This verse describes a disciplined inner withdrawal: assigning bodily functions to their cosmic controllers and merging the senses back into their subtle sources, cultivating detachment and God-centered remembrance.
Parīkṣit was preparing for imminent death; Śukadeva instructs him in a yogic method of detachment that supports steady concentration for hearing and remembering Bhagavān.
Practice sense-discipline: reduce distraction, consciously redirect hearing and touch away from agitation and toward sādhana—especially śravaṇa (hearing) and smaraṇa (remembrance) of the Lord.