Shloka 42
The Forest of Material Existence (Saṁsāra-vana) and the Delivering Path of Bharata’s Teachings
तस्येदमुपगायन्ति— आर्षभस्येह राजर्षेर्मनसापि महात्मन: । नानुवर्त्मार्हति नृपो मक्षिकेव गरुत्मत: ॥ ४२ ॥
tasyedam upagāyanti — ārṣabhasyeha rājarṣer manasāpi mahātmanaḥ nānuvartmārhati nṛpo makṣikeva garutmataḥ
สรุปคำสอนของชฎภรตแล้ว ศุกเทวโคสวามีกล่าวว่า—โอ้พระราชฤๅษีปริกษิต หนทางที่มหาตมะผู้นี้ชี้ไว้ประหนึ่งรอยทางของครุฑ พาหนะของพระผู้เป็นเจ้า ส่วนกษัตริย์ทั่วไปก็เหมือนแมลงวัน แมลงวันย่อมตามทางของครุฑไม่ได้ ฉันใด แม้กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่และผู้มีชัยชนะทั้งหลายจนถึงวันนี้ ก็ยังตามทางแห่งการรับใช้ด้วยภักตินี้ไม่ได้ แม้เพียงในใจ
As Kṛṣṇa says in Bhagavad-gītā (7.3) :
FAQs
This verse warns that ordinary people—even kings—should not imitate the extraordinary conduct of a mahātmā like Ṛṣabhadeva; instead one should follow genuine principles of devotion and dharma according to one’s qualification.
Garuḍa represents a supremely powerful, divine being; a fly cannot match his flight. Likewise, a conditioned soul cannot replicate the superhuman renunciation and freedom of a perfected saint like Ṛṣabhadeva.
Avoid performative renunciation or extreme practices beyond your capacity; adopt steady sādhana—hearing, chanting, and disciplined living—while honoring great souls without trying to copy their external behavior.