Shloka 25
Pūru-vaṁśa, Duṣmanta–Śakuntalā, and the Rise of Mahārāja Bharata
चक्रं दक्षिणहस्तेऽस्य पद्मकोशोऽस्य पादयो: । ईजे महाभिषेकेण सोऽभिषिक्तोऽधिराड् विभु: ॥ २४ ॥ पञ्चपञ्चाशता मेध्यैर्गङ्गायामनु वाजिभि: । मामतेयं पुरोधाय यमुनामनु च प्रभु: ॥ २५ ॥ अष्टसप्ततिमेध्याश्वान् बबन्ध प्रददद् वसु । भरतस्य हि दौष्मन्तेरग्नि: साचीगुणे चित: । सहस्रं बद्वशो यस्मिन् ब्राह्मणा गा विभेजिरे ॥ २६ ॥
cakraṁ dakṣiṇa-haste ’sya padma-kośo ’sya pādayoḥ īje mahābhiṣekeṇa so ’bhiṣikto ’dhirāḍ vibhuḥ
มหาราชภรตะ โอรสของทุษยันตะ มีรอยจักรของพระศรีกฤษณะบนฝ่ามือขวา และมีรอยดอกบัววนบนฝ่าเท้า ด้วยพิธีมหาภิเษกอันยิ่งใหญ่เพื่อบูชาพระผู้เป็นบุรุษสูงสุด พระองค์ได้รับการสถาปนาเป็นเจ้าเหนือแผ่นดินทั้งปวง ต่อมาโดยมีมามเตยะ บุตรแห่งฤๅษีภฤคุเป็นปุโรหิต พระองค์ประกอบอัศวเมธ 55 ครั้งริมคงคา และ 78 ครั้งริมยมุนา ตั้งแต่สังฆมที่ประยาคจนถึงต้นน้ำ ทรงตั้งไฟยัญ ณ สถานที่อันประเสริฐและถวายทรัพย์มหาศาลแก่พราหมณ์ จนพราหมณ์นับพันได้ส่วนแบ่งคนละหนึ่งบัทวะ (13,084) โค
As indicated here by the words dauṣmanter agniḥ sācī-guṇe citaḥ, Bharata, the son of Mahārāja Duṣmanta, arranged for many ritualistic ceremonies all over the world, especially all over India on the banks of the Ganges and Yamunā, from the mouth to the source, and all such sacrifices were performed in very distinguished places. As stated in Bhagavad-gītā (3.9) , yajñārthāt karmaṇo ’nyatra loko ’yaṁ karma-bandhanaḥ: “Work done as a sacrifice for Viṣṇu has to be performed; otherwise work binds one to this material world.” Everyone should engage in the performance of yajña, and the sacrificial fire should be ignited everywhere, the entire purpose being to make people happy, prosperous and progressive in spiritual life. Of course, these things were possible before the beginning of Kali-yuga because there were qualified brāhmaṇas who could perform such yajñas. For the present, however, the Brahma-vaivarta Purāṇa enjoins:
FAQs
This verse describes auspicious emblems—such as the discus in the right hand and lotus signs at the feet—along with a grand consecration, indicating a ruler destined for imperial sovereignty.
Śukadeva Gosvāmī speaks this narration to King Parīkṣit while recounting the royal lineages and their notable rulers.
It highlights that leadership should be sanctified by responsibility, ethical conduct, and service—authority is meant to be aligned with dharma, not personal pride.