Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 32
The Disappearance of the Yadu Dynasty and Lord Kṛṣṇa’s Departure
बिभ्रच्चतुर्भुजं रूपं भ्राजिष्णु प्रभया स्वया । दिशो वितिमिरा: कुर्वन् विधूम इव पावक: ॥ २८ ॥ श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं तप्तहाटकवर्चसम् । कौशेयाम्बरयुग्मेन परिवीतं सुमङ्गलम् ॥ २९ ॥ सुन्दरस्मितवक्त्राब्जं नीलकुन्तलमण्डितम् । पुण्डरीकाभिरामाक्षं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३० ॥ कटिसूत्रब्रह्मसूत्रकिरीटकटकाङ्गदै: । हारनूपुरमुद्राभि: कौस्तुभेन विराजितम् ॥ ३१ ॥ वनमालापरीताङ्गं मूर्तिमद्भिर्निजायुधै: । कृत्वोरौ दक्षिणे पादमासीनं पङ्कजारुणम् ॥ ३२ ॥
bibhrac catur-bhujaṁ rūpaṁ bhrājiṣṇu prabhayā svayā diśo vitimirāḥ kurvan vidhūma iva pāvakaḥ
พระผู้เป็นเจ้าทรงสำแดงรูปสี่กรอันรุ่งโรจน์ด้วยรัศมีของพระองค์เอง; แสงนั้นดุจไฟไร้ควัน ขจัดความมืดในทุกทิศ. ที่พระอุระมีเครื่องหมายศรีวัตสะ; พระวรกายสีดุจเมฆครามเข้ม และพระรัศมีดุจทองหลอม; ทรงนุ่งห่มผ้าไหมคู่เป็นมงคลยิ่ง. พระพักตร์ดุจดอกบัวมีรอยยิ้มงดงาม เส้นพระเกศาสีนิลประดับศีรษะ พระเนตรดุจปทุมอันน่ารื่นรมย์ และตุ้มหูรูปมกรส่องประกาย. ทรงประดับเข็มขัด สายศักดิ์สิทธิ์ มงกุฎ กำไลและพาหุรัดนะ อัญมณีกุสตุภะ สร้อย นูปุระ และเครื่องหมายราชา. พระวรกายคล้องพวงมาลัยและทรงมีอาวุธส่วนพระองค์ในรูปอันเป็นตัวตนรายล้อม; เมื่อประทับนั่ง ทรงวางพระบาทซ้ายที่ฝ่าเท้าแดงดุจดอกบัวบนพระเพลาขวา.
FAQs
This verse presents a vivid meditation on Śrī Kṛṣṇa seated in majesty—adorned with a forest garland and attended by His personified weapons—guiding devotees toward rupa-dhyāna (contemplation of the Lord’s form), especially His lotus-like, reddish feet.
Śukadeva describes the Lord’s supreme sovereignty: even His weapons are not inert objects but divine energies that can appear personally, emphasizing that everything connected to Kṛṣṇa is conscious, sacred, and under His control.
Daily remembrance of the Lord’s lotus feet—through japa, prayer, or reading these descriptions—steadies the mind, reduces anxiety, and reorients one’s choices toward devotion, humility, and dharma.