Srimad Bhagavatam — Dvitiya Skandha, Shloka 8
Daśa-lakṣaṇam: The Ten Topics, Virāṭ-Puruṣa Sense-Manifestation, and the Supreme Shelter (Āśraya)
योऽध्यात्मिकोऽयं पुरुष: सोऽसावेवाधिदैविक: । यस्तत्रोभयविच्छेद: पुरुषो ह्याधिभौतिक: ॥ ८ ॥
yo ’dhyātmiko ’yaṁ puruṣaḥ so ’sāv evādhidaivikaḥ yas tatrobhaya-vicchedaḥ puruṣo hy ādhibhautikaḥ
บุคคลผู้เป็นชีวะพร้อมด้วยเครื่องมือแห่งอินทรีย์ เรียกว่า “อัธยาตมิกะ ปุรุษะ”. เทพผู้กำกับอินทรีย์เรียกว่า “อธิไทวิกะ”. ส่วนรูปกายหยาบที่ปรากฏจากการประสานและแยกของทั้งสอง เรียกว่า “อธิภาวติกะ ปุรุษะ”.
The supreme controlling summum bonum is the Personality of Godhead in His plenary portion of Paramātmā, or the Supersoul manifestation. In the Bhagavad-gītā (10.42) it is said:
FAQs
This verse explains that the one Puruṣa (Supreme Person) is understood in three relations: as the indwelling Self (ādhyātmika), as the presiding divine principle (ādhidaivika), and as His manifestation connected with the physical/embodied plane (ādhibhautika).
Śukadeva Gosvāmī speaks this verse to King Parīkṣit while defining key Bhagavata topics and clarifying how the Lord relates to the inner self, the devatās, and the material world.
See one divine governance behind inner experience, external forces, and the physical body-world; this reduces fragmentation, strengthens devotion, and encourages responsibility and reverence in daily actions.