Srimad Bhagavatam — Dvadasha Skandha, Shloka 4
Mārkaṇḍeya Ṛṣi Tested by Indra and Blessed by Nara-Nārāyaṇa
आहुश्चिरायुषमृषिं मृकण्डतनयं जना: । य: कल्पान्ते ह्युर्वरितो येन ग्रस्तमिदं जगत् ॥ २ ॥ स वा अस्मत्कुलोत्पन्न: कल्पेऽस्मिन् भार्गवर्षभ: । नैवाधुनापि भूतानां सम्प्लव: कोऽपि जायते ॥ ३ ॥ एक एवार्णवे भ्राम्यन् ददर्श पुरुषं किल । वटपत्रपुटे तोकं शयानं त्वेकमद्भुतम् ॥ ४ ॥ एष न: संशयो भूयान् सूत कौतूहलं यत: । तं नश्छिन्धि महायोगिन् पुराणेष्वपि सम्मत: ॥ ५ ॥
āhuś cirāyuṣam ṛṣiṁ mṛkaṇḍu-tanayaṁ janāḥ yaḥ kalpānte hy urvarito yena grastam idaṁ jagat
คัมภีร์และอาจารย์กล่าวว่า ฤๅษีมารกัณฑेय บุตรแห่งมฤกัณฑุ มีอายุยืนยาวยิ่ง และเมื่อสิ้นวันของพระพรหม ครั้นจักรวาลทั้งปวงถูกกลืนในมหาน้ำแห่งปรลัย ท่านเป็นผู้เดียวที่เหลืออยู่. แต่ฤๅษีผู้เป็นยอดแห่งวงศ์ภฤคุนั้น กลับบังเกิดในตระกูลของเราในกัลปะปัจจุบัน และจนบัดนี้ยังไม่ปรากฏปรลัยใหญ่ในวันของพระพรหมนี้เลย. อีกทั้งเป็นที่เลื่องลือว่า เมื่อท่านล่องลอยอย่างไร้ที่พึ่งในมหาสมุทรปรลัย ท่านได้เห็นบุคคลอัศจรรย์—ทารกน้อยนอนเดียวดายในรอยพับของใบไทร. โอ สุทา โปรดตัดความสงสัยและความพิศวงของข้าพเจ้าเถิด; ท่านเป็นมหาโยคี ผู้ได้รับการยอมรับว่าเป็นหลักฐานในปุราณะทั้งหลาย.
Lord Brahmā’s day, consisting of his 12 hours, lasts 4 billion 320 million years, and his night is of the same duration. Apparently Mārkaṇḍeya lived throughout one such day and night and in the following day of Brahmā continued living as the same Mārkaṇḍeya. It seems that when annihilation occurred during Brahmā’s night, the sage wandered throughout the fearful waters of destruction and saw within those waters an extraordinary personality lying on a banyan leaf. All of these mysteries concerning Mārkaṇḍeya will be clarified by Sūta Gosvāmī at the request of the great sages.
FAQs
The “wondrous child” is the Supreme Lord (Viṣṇu/Nārāyaṇa), revealing His transcendence: even when the universe is dissolved, He remains, and all creation rests within Him.
They are puzzled by the tradition that Mārkaṇḍeya survived the end-of-kalpa devastation, even though he is said to be born in the current age—so they request Sūta, an accepted Purāṇic authority, to resolve the apparent contradiction.
It directs the mind from changing circumstances to the unchanging Lord—cultivating faith that the Supreme is the stable refuge beyond worldly “floods” of uncertainty and time.