Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Balarāma Slays the Ape Dvivida

Dvivida-vadha

क्व‍‍चित् समुद्रमध्यस्थो दोर्भ्यामुत्क्षिप्य तज्जलम् । देशान् नागायुतप्राणो वेलाकूले न्यमज्जयत् ॥ ५ ॥

kvacit samudra-madhya-stho dorbhyām utkṣipya taj-jalam deśān nāgāyuta-prāṇo velā-kūle nyamajjayat

อีกคราวหนึ่งเขาลงไปกลางมหาสมุทร แล้วใช้สองแขนกวนน้ำยกซัดขึ้น ด้วยกำลังดุจช้างหมื่นเชือก เขาทำให้ดินแดนชายฝั่งจมอยู่ใต้น้ำ

क्वचित्sometimes
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देश/कालवाचक क्रियाविशेषण
समुद्र-मध्य-स्थःstanding in the middle of the ocean
समुद्र-मध्य-स्थः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमुद्र + मध्य + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (समुद्रस्य मध्ये स्थितः)
दोर्भ्याम्with (his) two arms
दोर्भ्याम्:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootदोर्/दोर्- (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (दोर्), तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
उत्क्षिप्यhaving lifted
उत्क्षिप्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउत् + क्षिप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), उपसर्ग ‘उत्’; ‘having lifted up’
तत्-जलंthat water
तत्-जलं:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् + जल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (तत् जलम्)
देशान्regions
देशान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
नाग-अयुत-प्राणःhaving the strength of ten thousand elephants
नाग-अयुत-प्राणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाग + अयुत + प्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (नागायुतप्राणः = यस्य प्राणबलं नागानाम् अयुतवत्)
वेला-कूलेon the seashore
वेला-कूले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootवेला + कूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (वेलायाः कूलम्)
न्यमज्जयत्submerged, drowned
न्यमज्जयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + मज्ज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्ग ‘नि’

FAQs

This verse depicts extraordinary physical power used to inundate lands—an image of might employed for disturbance rather than dharma, implying that strength becomes spiritually empty when not aligned with devotion and righteousness.

Śukadeva Gosvāmī narrates these events to Mahārāja Parīkṣit as part of the Dvārakā battle accounts in Canto 10.

It cautions that talent, influence, or power should be used responsibly—otherwise it can ‘flood’ and harm others; channel strength toward service, self-control, and dharmic goals.