Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

The Deliverance of King Nṛga and the Warning Against Taking Brāhmaṇa Property

स त्वं कथं मम विभोऽक्षिपथ: परात्मा योगेश्वरै: श्रुतिद‍ृशामलहृद्विभाव्य: । साक्षादधोक्षज उरुव्यसनान्धबुद्धे: स्यान्मेऽनुद‍ृश्य इह यस्य भवापवर्ग: ॥ २६ ॥

sa tvaṁ kathaṁ mama vibho ’kṣi-pathaḥ parātmā yogeśvaraḥ śruti-dṛśāmala-hṛd-vibhāvyaḥ sākṣād adhokṣaja uru-vyasanāndha-buddheḥ syān me ’nudṛśya iha yasya bhavāpavargaḥ

โอ้พระผู้ทรงฤทธิ์ ผู้เป็นปรมาตมา ดวงตาของข้าพเจ้าจะเห็นพระองค์ ณ ที่นี้ได้อย่างไร? แม้เหล่าโยคีผู้ยิ่งใหญ่ยังต้องเพ่งภาวนาในดวงใจอันบริสุทธิ์ด้วย “ดวงตาแห่งพระเวท” เท่านั้นจึงจะเข้าถึงได้ แล้วเหตุใดพระองค์—อธอกษชะ ผู้เหนือประสาทสัมผัส—จึงปรากฏต่อหน้าข้าพเจ้าโดยตรง ทั้งที่ปัญญาของข้าพเจ้าถูกความทุกข์แห่งสังสารวัฏบดบัง? ในโลกนี้ ผู้ที่หลุดพ้นจากพันธนาการแห่งภพเท่านั้นจึงควรได้เห็นพระองค์

saḥthat (one)
saḥ:
Karta (कर्ता) (appositional)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
kathamhow
katham:
Prayojana/Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
FormInterrogative adverb (प्रश्न-क्रियाविशेषण)
mamaof me/my
mama:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
vibhoO all-powerful one
vibho:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvibhu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular
akṣi-pathaḥwithin sight
akṣi-pathaḥ:
Karta (कर्ता) (predicate-noun)
TypeNoun
Rootakṣi (प्रातिपदिक) + patha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘path/range of the eyes’
parātmāthe Supreme Self
parātmā:
Karta (कर्ता) (apposition to tvam)
TypeNoun
Rootpara (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; कर्मधारय: ‘supreme Self’
yogeśvaraḥLord of yoga
yogeśvaraḥ:
Karta (कर्ता) (apposition)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘lord of yoga’
śruti-dṛśāmala-hṛd-vibhāvyaḥto be realized by pure-hearted Vedic seers
śruti-dṛśāmala-hṛd-vibhāvyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśruti (प्रातिपदिक) + dṛś (प्रातिपदिक) + amala (प्रातिपदिक) + hṛd (प्रातिपदिक) + vi-bhāvya (भाव्य)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; multi-member tatpuruṣa; vibhāvya = gerundive (तव्यत्/भाव्य) from √bhū/√bhāv ‘to contemplate/realize’ with vi-; ‘to be contemplated by the pure-hearted seers of the śruti’
sākṣātdirectly
sākṣāt:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण) ‘directly’
adhokṣajaO Adhokṣaja
adhokṣaja:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootadhokṣaja (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular
uru-vyasana-andha-buddheḥof (my) mind blinded by great misfortunes
uru-vyasana-andha-buddheḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rooturu (प्रातिपदिक) + vyasana (प्रातिपदिक) + andha (प्रातिपदिक) + buddhi (प्रातिपदिक)
FormFeminine (buddhi), Genitive (6th/षष्ठी), Singular; tatpuruṣa chain: ‘of the intellect blinded by great calamities’
syātmay be / could be
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस्) (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd person (प्रथम), Singular, Parasmaipada; √as ‘to be’
meto me/for me
me:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Dative (4th/चतुर्थी), Singular (enclitic)
anudṛśyaḥvisible / to be seen
anudṛśyaḥ:
Karta (कर्ता) (predicate adjective)
TypeVerb
Rootanu-dṛś (अनुदृश्) (धातु) + ya (य)
FormGerundive (यत्/य-कृदन्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; ‘fit to be seen/visible’ from √dṛś with anu-
ihahere
iha:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
FormAdverb (देश-क्रियाविशेषण)
yasyawhose/of whom
yasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun, Masculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular
bhava-apavargaḥliberation from saṁsāra
bhava-apavargaḥ:
Karta (कर्ता) (subject of implied ‘is’)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक) + apavarga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; tatpuruṣa: ‘liberation from worldly existence’

Even in the body of a lizard, King Nṛga could remember his previous life. And now that he had the opportunity to see the Lord, he could understand that he had received special mercy from the Personality of Godhead.

K
Kṛṣṇa
A
Akrūra

FAQs

This verse states that simply by beholding the Lord (darśana) one gains the possibility of bhavāpavarga—release from material existence—because the Lord is directly the liberator even beyond the reach of the senses (Adhokṣaja).

Akrūra contrasts Krishna’s transcendence—realized by perfected yogīs and Vedic seers in purified hearts—with his own distressed condition, emphasizing that Krishna’s appearance before him is due to the Lord’s mercy, not the speaker’s qualification.

By steady bhakti—hearing and chanting about Krishna, sincere prayer, and ethical living—one’s heart becomes purified, making spiritual perception clearer and turning distress into dependence on the Lord.