Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Ūṣā-Haraṇa, Bāṇāsura’s Pride, and Aniruddha’s Capture

Prelude to Hari–Śaṅkara Conflict

चित्रलेखा तमाज्ञाय पौत्रं कृष्णस्य योगिनी । ययौ विहायसा राजन् द्वारकां कृष्णपालिताम् ॥ २० ॥

citralekhā tam ājñāya pautraṁ kṛṣṇasya yoginī yayau vihāyasā rājan dvārakāṁ kṛṣṇa-pālitām

ข้าแต่มหาราช จิตรเลขาผู้มีฤทธิ์โยคะรู้ว่าเขาเป็นพระนัดดาของพระกฤษณะ (อนิรุทธ) แล้วจึงเหาะไปตามทางฟ้า สู่ทวารกาซึ่งอยู่ใต้การคุ้มครองของพระศรีกฤษณะ

चित्रलेखाCitralekhā
चित्रलेखा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्रलेखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः कर्मधारय—चित्रा लेखा यस्याः (name)
तम्him/that (one)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
आज्ञायhaving understood
आज्ञाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ + ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय-भाव; पूर्वकालिक क्रिया (having understood/known)
पौत्रम्grandson
पौत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपौत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कृष्णस्यof Kṛṣṇa
कृष्णस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
योगिनीthe yoginī (mystic woman)
योगिनी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
विहायसाthrough the sky
विहायसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविहायस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental: by/through the sky)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
द्वारकाम्to Dvārakā
द्वारकाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
कृष्णपालिताम्protected by Kṛṣṇa
कृष्णपालिताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + पालित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पाल्)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुष—कृष्णेन/कृष्णस्य पालिता (protected by Kṛṣṇa)
C
Citralekhā
K
Kṛṣṇa
A
Aniruddha
P
Parīkṣit
D
Dvārakā

FAQs

Citralekhā is a mystic yoginī who, upon recognizing Aniruddha as Kṛṣṇa’s grandson, travels through the sky to Dvārakā, showing her yogic power and involvement in the unfolding līlā.

The verse highlights that Dvārakā is under Kṛṣṇa’s direct protection, emphasizing His supreme guardianship over His devotees and His divine city.

It reminds devotees to see Kṛṣṇa’s shelter as the real protection—greater than any worldly security—and to trust that the Lord safeguards those connected to Him.