Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Kṛṣṇa Visits Indraprastha; Kuntī’s Remembrance; Kālindī and Further Marriages

यत्पादपङ्कजरज: शिरसा बिभर्ति श्रीरब्जज: सगिरिश: सहलोकपालै: । लीलातनु: स्वकृतसेतुपरीप्सया य: कालेऽदधत्स भगवान् मम केन तुष्येत् ॥ ३७ ॥

yat-pāda-paṅkaja-rajaḥ śirasā bibharti śṛīr abya-jaḥ sa-giriśaḥ saha loka-pālaiḥ līlā-tanuḥ sva-kṛta-setu-parīpsayā yaḥ kāle ’dadhat sa bhagavān mama kena tuṣyet

ธุลีจากดอกบัวแห่งพระบาทของพระองค์นั้น พระลักษมี พระพรหมผู้บังเกิดจากดอกบัว พระศิวะผู้เป็นเจ้าแห่งคิรี และเหล่าโลกบาลล้วนทูลไว้เหนือเศียร; และเพื่อคุ้มครองสะพานแห่งธรรมที่พระองค์ทรงสถาปนา พระองค์ทรงรับกายลีลาอวตารตามกาล—ข้าพเจ้าจะทำอย่างไรให้พระภควานนั้นทรงพอพระทัยในข้า?

yat-pāda-paṅkaja-rajaḥthe dust of whose lotus-feet
yat-pāda-paṅkaja-rajaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyat (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + pāda + paṅkaja + rajas (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka, Prathamā (nom), Ekavacana; relative-genitive tatpuruṣa chain: ‘yasya pāda-paṅkajasya rajaḥ’
śirasāon (his) head / with the head
śirasā:
Adhikaraṇa/Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka, Tṛtīyā (instr), Ekavacana
bibhartibears, carries
bibharti:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootbhṛ (धातु)
FormLaṭ-lakāra (present), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada
śrīḥŚrī (Lakṣmī)
śrīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; Lakṣmī
abja-jaḥthe lotus-born (Brahmā)
abja-jaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootabja + ja (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana; pañcamī/ṣaṣṭhī-tatpuruṣa sense: ‘abjāt jātaḥ’ = born from the lotus (Brahmā)
sa-giriśaḥtogether with Giriśa (Śiva)
sa-giriśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsa (सह/सहित) + giriśa (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana; avyayībhāva: ‘giriśena saha’ = together with Śiva
sahawith
saha:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormAvyaya; preposition-like indeclinable meaning ‘with’
loka-pālaiḥwith the guardians of the worlds
loka-pālaiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootloka + pāla (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Tṛtīyā (instr), Bahuvacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ‘lokānāṁ pālāḥ’
līlā-tanuḥwhose form is (divine) play
līlā-tanuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlīlā + tanu (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana; karmadhāraya: ‘līlā-rūpā tanuḥ’ (one whose body is (for) play)
sva-kṛta-setu-parīpsayāby the wish to safeguard his own established order
sva-kṛta-setu-parīpsayā:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootsva + kṛta + setu + parīpsā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (instr), Ekavacana; tatpuruṣa chain: ‘svena kṛtaḥ setuḥ’ + ‘tasya parīpsā’ = by the desire to protect his own made boundary/bridge (order)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana; relative pronoun
kālein time / at the proper time
kāle:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Saptamī (loc, 7th), Ekavacana
adadhatassumed / put on
adadhat:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootdhā (धातु)
FormLaṅ-lakāra (imperfect), Prathama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada; with preverb ā- (in sense) implied by context ‘assumed/put on’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana; demonstrative resuming relative yaḥ
bhagavānthe Blessed Lord
bhagavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhagavat (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
mamaof me / my
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī (gen), Ekavacana
kenaby what? / with what?
kena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapुṁsaka/puṁliṅga, Tṛtīyā (instr), Ekavacana; interrogative
tuṣyetwould be satisfied
tuṣyet:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Roottuṣ (धातु)
FormLiṅ-lakāra (optative), Prathama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
L
Lakshmi
B
Brahma
S
Shiva
L
Lokapalas
K
Krishna

FAQs

This verse says that even Lakṣmī, Brahmā, Śiva, and the lokapālas honor the dust of Krishna’s lotus feet on their heads, showing His supreme position and the sanctity of devotion to His feet.

Rukmiṇī speaks from deep devotion and awe, feeling that her own service is insignificant compared to the reverence shown by the greatest cosmic beings; her humility is itself an ornament of pure bhakti.

Offer your abilities without entitlement, remember the greatness of the Divine, and practice respectful devotion—seeing service as grace rather than personal achievement.