Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

The Syamantaka Jewel: Accusation, Recovery, and Kṛṣṇa’s Marriage to Satyabhāmā

यस्येषदुत्कलितरोषकटाक्षमोक्षै- र्वर्त्मादिशत् क्षुभितनक्रतिमिङ्गलोऽब्धि: । सेतु: कृत: स्वयश उज्ज्वलिता च लङ्का रक्ष:शिरांसि भुवि पेतुरिषुक्षतानि ॥ २८ ॥

yasyeṣad-utkalita-roṣa-kaṭākṣa-mokṣair vartmādiśat kṣubhita-nakra-timiṅgalo ’bdhiḥ setuḥ kṛtaḥ sva-yaśa ujjvalitā ca laṅkā rakṣaḥ-śirāṁsi bhuvi petur iṣu-kṣatāni

พระองค์คือผู้ทรงบังคับให้มหาสมุทรเปิดทาง เมื่อสายพระเนตรเฉียงที่เผยโทสะเพียงน้อยทำให้จระเข้และปลาทิมิงคิละในห้วงน้ำปั่นป่วน พระองค์ทรงสร้างสะพานใหญ่เพื่อประกาศพระเกียรติ ทรงเผาลังกา และด้วยศรของพระองค์ทรงตัดเศียรราวณะให้ตกลงสู่พื้นพิภพ

यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (relative pronoun), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case, genitive), एकवचन
ईषत्slightly
ईषत्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootईषत् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), अल्पार्थक (slightly)
उत्कलितarisen/raised
उत्कलित:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्-√कल् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रयोगः (as qualifier in compound)
रोषanger
रोष:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
कटाक्षside-glance
कटाक्ष:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकटाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)
मोक्षैःby the releases
मोक्षैः:
Karana (करण/तृतीया)
TypeNoun
Rootमोक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case, instrumental), बहुवचन; ‘मोक्ष’ = विसर्जन/प्रक्षेप (release/casting)
वर्त्मa path
वर्त्म:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्त्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case, accusative), एकवचन
आदिशत्indicated/ordained
आदिशत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√दिश् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), परस्मैपद, तृतीयपुरुष, एकवचन
क्षुभितagitated
क्षुभित:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√क्षुभ् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्गे प्रयोगः (as qualifier in compound)
नक्रcrocodile
नक्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
तिमिङ्गलgreat fish/whale
तिमिङ्गल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतिमिङ्गल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; समासाङ्ग
अब्धिःthe ocean
अब्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअब्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case, nominative), एकवचन
सेतुःa bridge/causeway
सेतुः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कृतःwas made
कृतः:
Kriya (क्रिया/कृत्य-भाव)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सेतुः कृतः’
स्वयशःhis own fame
स्वयशः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्व-यशस् (प्रातिपदिक); स्व + यशस्
Formषष्ठी-तत्पुरुष (one’s own fame), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्ये ‘उज्ज्वलिता’ इत्यस्य कर्तृ/कर्मभावे
उज्ज्वलिताwas made radiant
उज्ज्वलिता:
Kriya (क्रिया/भाव)
TypeAdjective
Rootउज्ज्वलित (कृदन्त-प्रातिपदिक; उद्-√ज्वल् (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘(स्वयशः) उज्ज्वलिता’—प्रशस्तीकृतम्/दीप्तम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
लङ्काLanka
लङ्का:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रक्षःशिरांसिthe demons’ heads
रक्षःशिरांसि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्षस्-शिरस् (प्रातिपदिक); रक्षस् + शिरस्
Formषष्ठी-तत्पुरुष (heads of demons), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भुविon the earth
भुवि:
Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case, locative), एकवचन
पेतुःfell
पेतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), परस्मैपद, तृतीयपुरुष, बहुवचन
इषुक्षतानिwounded by arrows
इषुक्षतानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइषु-क्षत (प्रातिपदिक); इषु + क्षत
Formतत्पुरुष (arrow-wounded), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘रक्षःशिरांसि’ इत्यस्य विशेषणम्
Ś
Śrī Rāma
R
Rākṣasas
L
Laṅkā

FAQs

This verse recalls that the ocean revealed a passage and a bridge was built by Lord Rāma’s will, highlighting His divine authority over nature.

Śukadeva praises the Supreme Lord’s pastimes across incarnations; here he invokes Rāma-līlā to illustrate the Lord’s unmatched potency and fame.

It teaches faith that the Lord can remove seemingly impossible obstacles; a devotee should act dutifully while relying on divine guidance and grace.