Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Pradyumna’s Abduction, Mahā-māyā, and the Slaying of Śambara

रतिरुवाच भवान् नारायणसुत: शम्बरेणहृतो गृहात् । अहं तेऽधिकृता पत्नी रति: कामो भवान् प्रभो ॥ १२ ॥

ratir uvāca bhavān nārāyaṇa-sutaḥ śambareṇa hṛto gṛhāt ahaṁ te ’dhikṛtā patnī ratiḥ kāmo bhavān prabho

รตีกล่าวว่า พระองค์ทรงเป็นโอรสแห่งพระนารายณ์ และถูกอสูรศัมพรลักพาจากเรือนบิดามารดา ข้าคือรตี ภรรยาชอบธรรมของพระองค์ ข้าแต่พระผู้เป็นนาย เพราะพระองค์คือกามเทพ

रतिḥRati
रतिḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भवान्you (honored)
भवान्:
Sambodhana/Address (सम्बोधनार्थ)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific ‘you’)
नारायण-सुतःson of Nārāyaṇa
नारायण-सुतः:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नारायणस्य सुतः)
शम्बरेणby Śambara
शम्बरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशम्बर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
हृतःwas taken/abducted
हृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formकृदन्त—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गृहात्from the house
गृहात्:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तेto you/for you
ते:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
अधिकृताappointed
अधिकृता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधि + कृ (धातु)
Formकृदन्त—क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘appointed/assigned’
पत्नीwife
पत्नी:
Pratijñā/Predicate nominative (विशेष्य-समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रतिḥRati
रतिḥ:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समनाधिकरण (apposition to ‘पत्नी’)
कामःKāma (Cupid)
कामः:
Pratijñā/Predicate nominative (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भवान्you (are)
भवान्:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समनाधिकरण (with ‘कामः’)
प्रभोO lord
प्रभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
R
Rati
N
Nārāyaṇa
Ś
Śambara
K
Kāma

FAQs

Rati speaks, identifying the person before her as Kāma (Cupid) and stating that she is his rightful wife, while recalling that he was kidnapped by the demon Śambara.

She brings up Śambara to explain the cause of their separation—Śambara had abducted Kāma (in this narrative context) from his home, leading to the events that brought them together again.

Even amid confusion and separation, truth can be restored through clear remembrance of one’s real identity and rightful relationships, guided by dharma and devotion.