Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

Kṛṣṇa Leads Kālayavana to Mucukunda; The Yavana Is Burned; Mucukunda’s Prayers and Boon of Bhakti

कलेवरेऽस्मिन् घटकुड्यसन्निभे निरूढमानो नरदेव इत्यहम् । वृतो रथेभाश्वपदात्यनीकपै- र्गां पर्यटंस्त्वागणयन् सुदुर्मद: ॥ ४८ ॥

kalevare ’smin ghaṭa-kuḍya-sannibhe nirūḍha-māno nara-deva ity aham vṛto rathebhāśva-padāty-anīkapair gāṁ paryaṭaṁs tvāgaṇayan su-durmadaḥ

ด้วยความหยิ่งผยองลึกซึ้ง ข้าถือเอากายหยาบนี้—ดุจหม้อหรือกำแพง—ว่าเป็นตัวตน และคิดว่าตนเป็น “เทพท่ามนุษย์” ข้าท่องไปทั่วแผ่นดินท่ามกลางรถศึก ช้าง ม้า ทหารราบ และแม่ทัพ โดยดูหมิ่นพระองค์ด้วยความหลงและความทะนง

kalevarein (this) body
kalevare:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalevara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
asminin this
asmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
ghaṭa-kuḍya-sannibheresembling a pot and a wall
ghaṭa-kuḍya-sannibhe:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootghaṭa (प्रातिपदिक) + kuḍya (प्रातिपदिक) + sannibha (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस-समर्थ, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: ‘घट-कुड्यवत् सन्निभः’ (like a pot/wall)
nirūḍha-mānaḥwith inflated pride
nirūḍha-mānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnirūḍha (प्रातिपदिक) + māna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘निरूढः मानः’ (swollen pride)
nara-devaḥa king
nara-devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘नरः देव इव’ (a god among men/king)
itithus
iti:
Vākyopapada (वाक्योपपद)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formइत्यादि-परामर्शक अव्यय (quotative particle)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
vṛtaḥsurrounded
vṛtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√vṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ratha-ibha-aśva-padāti-anīkapaiḥby chariots, elephants, horses, infantry and commanders
ratha-ibha-aśva-padāti-anīkapaiḥ:
Karaṇa/Sahakārī (करण/सहकारी)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक) + ibha (प्रातिपदिक) + aśva (प्रातिपदिक) + padāti (प्रातिपदिक) + anīka-pa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; समुच्चय-द्वन्द्व: ‘रथैः च इभैः च अश्वैः च पदातिभिः च अनीकपैः च’
gāmthe earth
gām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
paryaṭanroaming about
paryaṭan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpari-√aṭ (धातु)
Formशतृ-वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tvāyou
tvā:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
agaṇayandisregarding
agaṇayan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Roota-√gaṇ (धातु)
Formशतृ-वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-पूर्वक: ‘not counting/regarding’
su-durmadaḥvery arrogant
su-durmadaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय/उपसर्गवत्) + durmada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/उपपद: ‘सुतरां दुर्मदः’ (very arrogant)
M
Mucukunda
K
Krishna

FAQs

This verse shows that even a king, surrounded by armies, can become intoxicated with false prestige and neglect the Supreme Lord; true wisdom is to recognize the body’s fragility and cultivate humility before Krishna.

After receiving Krishna’s mercy and awakening spiritually, Mucukunda admits how royal opulence made him proud and forgetful of God, and he offers repentance as part of his surrender.

Treat status, followers, and achievements as temporary; remember the body’s vulnerability, and consciously practice gratitude and devotion so success does not turn into ego.