Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Kṛṣṇa Leads Kālayavana to Mucukunda; The Yavana Is Burned; Mucukunda’s Prayers and Boon of Bhakti

श्रीशुक उवाच स इक्ष्वाकुकुले जातो मान्धातृतनयो महान् । मुचुकुन्द इति ख्यातो ब्रह्मण्य: सत्यसङ्गर: ॥ १४ ॥

śrī-śuka uvāca sa ikṣvāku-kule jāto māndhātṛ-tanayo mahān mucukunda iti khyāto brahmaṇyaḥ satya-saṅgaraḥ

ศรีศุกเทวกล่าวว่า: บุรุษผู้ยิ่งใหญ่นั้นเกิดในราชวงศ์อิกษวากุ เป็นโอรสของมานธาตา มีนามว่า มุจุกุนทะ เป็นผู้เคารพพราหมณธรรม และสัตย์ซื่อต่อปณิธานในสนามรบ

श्री-शुकःŚrī Śuka
श्री-शुकः:
Karta (कर्ता/Subject of ‘said’)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + शुक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: ‘श्रीमान् शुकः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया/Main verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject of description)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इक्ष्वाकु-कुलेin the Ikṣvāku dynasty
इक्ष्वाकु-कुले:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-lineage)
TypeNoun
Rootइक्ष्वाकु (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुष/सम्बन्ध: ‘इक्ष्वाकूणां कुलम्’; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
जातःborn
जातः:
Karta-anvaya (predicate)
TypeAdjective
Rootजात (कृदन्त; √जन् धातु)
Formक्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate of सः
मान्धातृ-तनयःson of Māndhātṛ
मान्धातृ-तनयः:
Karta-anvaya (apposition)
TypeNoun
Rootमान्धातृ (प्रातिपदिक) + तनय (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष: ‘मान्धातुः तनयः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महान्great
महान्:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण of सः
मुचुकुन्दःMucukunda
मुचुकुन्दः:
Karta-anvaya (apposition/name)
TypeNoun
Rootमुचुकुन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
Vākyasaṅketa (वाक्यसंकेत/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle)
ख्यातःknown as
ख्यातः:
Karta-anvaya (predicate)
TypeAdjective
Rootख्यात (कृदन्त; √ख्या धातु)
Formक्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate of सः
ब्रह्मण्यःdevoted to brāhmaṇas
ब्रह्मण्यः:
Karta-anvaya (predicate/apposition)
TypeAdjective
Rootब्रह्मण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘brahmin-friendly/devoted to Brahmins’
सत्य-सङ्गरःtrue to his vows/battles
सत्य-सङ्गरः:
Karta-anvaya (appositional epithet)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + सङ्गर (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: ‘सत्यः सङ्गरः यस्य/सत्यसङ्गरः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; epithet
M
Mucukunda
I
Ikṣvāku
M
Māndhātā

FAQs

This verse introduces Mucukunda as the great son of King Māndhātā, born in the Ikṣvāku dynasty, famed for honoring brāhmaṇas and holding firmly to truth.

Here, brahmaṇyaḥ describes a ruler devoted to and protective of brāhmaṇas—one who upholds dharma by respecting sacred learning, spiritual culture, and those dedicated to it.

It highlights integrity under pressure—remaining truthful and principled even in conflict, competition, or adversity, rather than compromising dharma for short-term gain.