Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Trivakrā’s Transformation and the Breaking of Kaṁsa’s Bow

Mathurā-līlā Prelude

कंसस्तु धनुषो भङ्गं रक्षिणां स्वबलस्य च । वधं निशम्य गोविन्दरामविक्रीडितं परम् ॥ २६ ॥ दीर्घप्रजागरो भीतो दुर्निमित्तानि दुर्मति: । बहून्यचष्टोभयथा मृत्योर्दौत्यकराणि च ॥ २७ ॥

kaṁsas tu dhanuṣo bhaṅgaṁ rakṣiṇāṁ sva-balasya ca vadhaṁ niśamya govinda- rāma-vikrīḍitaṁ param

เมื่อกังสะได้ยินว่าโควินทะคือพระศรีกฤษณะและพระพลรามหักคันธนู และสังหารยามกับทหารของตนราวกับเป็นเพียงการละเล่น เขาก็หวาดกลัวยิ่งนัก เขานอนไม่หลับอยู่นาน และทั้งยามตื่นและยามฝันก็เห็นลางร้ายมากมายประหนึ่งทูตแห่งความตาย

कंसःKaṁsa
कंसः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात/पदार्थ-विशेषक (particle: but/indeed)
धनुषःof the bow
धनुषः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
भङ्गम्breaking
भङ्गम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
रक्षिणाम्of the guards
रक्षिणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootरक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural)
स्वबलस्यof his own army
स्वबलस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootस्व-बल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः कर्मधारयः (स्वं बलम्)
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction: and)
वधम्killing/death
वधम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
निशम्यhaving heard
निशम्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Rootनि-शम् (धातु)
Formक्त्वान्त (Absolutive/Gerund); अव्ययभाव (having heard)
गोविन्दरामविक्रीडितम्the sport/feat of Govinda and Rāma
गोविन्दरामविक्रीडितम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगोविन्द + राम + विक्रीडित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः (गोविन्द-रामयोः विक्रीडितम् = by Govinda and Rāma)
परम्supreme/extraordinary
परम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifies विक्रीडितम्)
दीर्घप्रजागरःlong-wakeful (one who stayed awake long)
दीर्घप्रजागरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootदीर्घ + प्रजागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः कर्मधारयः (दीर्घः प्रजागरः)
भीतःfrightened
भीतः:
कर्ता-विशेषण (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootभीत (प्रातिपदिक; √भी धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
दुर्निमित्तानिevil omens
दुर्निमित्तानि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदुर् + निमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः कर्मधारयः (दुष्टानि निमित्तानि)
दुर्मतिःthe evil-minded one
दुर्मतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदुर् + मति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः कर्मधारयः (दुष्टा मतिः)
बहूनिmany
बहूनि:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (qualifies दुर्निमित्तानि/दौत्यकराणि)
अचष्टsaw/observed
अचष्ट:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
उभयथाin both ways
उभयथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootउभयथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: in both ways/at every turn)
मृत्योःof death
मृत्योः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
दौत्यकराणिmessengers/harbingers
दौत्यकराणि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootदौत्य + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दौत्यस्य कराणि = things that do the work of a messenger)
and
:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
K
Kaṁsa
G
Govinda (Kṛṣṇa)
R
Rāma (Balarāma)

FAQs

It describes the bow-breaking as a supreme divine pastime of Govinda and Balarāma, accompanied by the defeat of Kaṁsa’s guards and soldiers.

Because the news confirmed that Kṛṣṇa and Balarāma were overwhelming his defenses and that his own forces could not stop them.

It reminds a devotee that the Lord’s power is effortless—cultivating humility, faith, and steadiness when facing intimidating obstacles.