Shloka 48
The Brāhmaṇas’ Wives Blessed (Brāhmaṇa-patnī-prasāda) — Ritualism Humbled by Bhakti
देश: काल: पृथग्द्रव्यं मन्त्रतन्त्रर्त्विजोऽग्नय: । देवता यजमानश्च क्रतुर्धर्मश्च यन्मय: ॥ ४८ ॥ स एव भगवान् साक्षाद् विष्णुर्योगेश्वरेश्वर: । जातो यदुष्वित्याशृण्म ह्यपि मूढा न विद्महे ॥ ४९ ॥
deśaḥ kālaḥ pṛthag dravyaṁ mantra-tantrartvijo ’gnayaḥ devatā yajamānaś ca kratur dharmaś ca yan-mayaḥ
องค์ประกอบทั้งปวงของยัญญะ—สถานที่และกาลอันเป็นมงคล เครื่องบูชานานา มนตร์พระเวท พิธีกรรมตามบัญญัติ ปุโรหิตและไฟบูชา เทวะทั้งหลาย ผู้ประกอบยัญญะ เครื่องสังเวย และผลบุญธรรมที่ได้รับ—ล้วนเป็นเพียงการสำแดงแห่งพระสิริของพระองค์. ถึงกระนั้น แม้เราเคยได้ยินว่า พระวิษณุ ผู้เป็นเจ้าเหนือโยคีทั้งหลาย ได้อุบัติในวงศ์ยทุ เราผู้เขลา ก็ยังไม่อาจรู้ว่า ศรีกฤษณะนั้นคือพระองค์เอง
FAQs
This verse teaches that every component of yajña—time, place, mantras, priests, fires, deities, the sponsor, and the resulting dharma—exists within and is pervaded by the Supreme Lord; thus sacrifice is meaningful only in relation to Him.
They were requesting food for Krishna and Balarama and reminded the ritualistic brāhmaṇas that the true purpose of sacrifice is to please the Supreme Lord, not merely to perform external rites.
It encourages offering one’s work, worship, and daily duties to God in devotion—seeing rituals, responsibilities, and results as meant for the Lord rather than for ego or social prestige.