Sutra 11
धर्माधर्मौ त्रय्यामर्थानर्थौ वार्त्तायां नयानयौ दण्डनीत्यां बलाबले च एतासां हेतुभिरन्वीक्षमाणा लोकस्य उपकरोति व्यसनेऽभ्युदये च बुद्धिमवस्थापयति प्रज्ञावाक्यक्रियावैशारद्यं च करोति ॥ कZ_०१.२.११ ॥
dharmādharmau trayyām arthānarthau vārttāyāṃ nayānayau daṇḍanītyāṃ balābale ca etāsāṃ hetubhir anvīkṣamāṇā lokasya upakaroti vyasane 'bhyudaye ca buddhim avasthāpayati prajñā-vākya-kriyā-vaiśāradyaṃ ca karoti
ในไตรยี (การศึกษาพระเวท) มีธรรมและอธรรม; ในวารตตา (กิจกรรมเศรษฐกิจ) มีประโยชน์และโทษ; และในทัณฑนีติ (ศาสตร์การปกครอง) มีนโยบายที่ถูกและผิด ตลอดจนความเข้มแข็งและความอ่อนแอ—เมื่อพิจารณาคู่เหล่านี้ด้วยเหตุผล อานวีक्षิกีจึงเกื้อกูลแก่โลก ทำให้ความเข้าใจมั่นคงทั้งยามวิกฤตและยามรุ่งเรือง และก่อให้เกิดความชำนาญในการวินิจฉัย วาจา และการกระทำ.
FAQs
To justify analytical inquiry (Anvīkṣikī) as a governing tool that tests norms, economic outcomes, and coercive policy using reasons, thereby improving public welfare and state performance.
It aligns with evidence-based policymaking: evaluate legality/ethics, economic costs and benefits, and security/administrative capacity through rational analysis, especially to maintain stable judgment during crises and booms.
No single office is named; the implied duty of the ruler and advisers is to use disciplined reasoning to assess right/wrong, benefit/harm, good/bad policy, and strength/weakness before speaking and acting in governance.