Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 20

तेन वा प्रेषितमर्थमानाभ्यां सत्कृत्य ब्रूयात् इदं राज्ञः पण्यागारमिदं देवीकुमाराणाम् देवीकुमारवचनात् इदं राज्यमहं च त्वदर्पणः इति ॥ कZ_०७.१५.२० ॥

tena vā preṣitam arthamānābhyāṃ satkṛtya brūyāt idaṃ rājñaḥ paṇyāgāram idaṃ devīkumārāṇām devīkumāravacanāt idaṃ rājyam ahaṃ ca tvadarpaṇaḥ iti

หรือเมื่อรับรองผู้ที่เขาส่งมาด้วยของกำนัลและเกียรติยศแล้ว ควรกล่าวว่า: ‘นี่คือคลังหลวงของพระราชา; นี่เป็นของโอรสของพระมเหสี; ตามรับสั่งของโอรสของพระมเหสี ราชอาณาจักรนี้—และตัวข้าพเจ้าเอง—ขอมอบไว้ในอำนาจของท่าน’

तेनby him / by that (person/means)
तेन:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम-प्रातिपदिक; तृतीया-एकवचन; पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रसङ्गानुसार)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
प्रेषितम्the one sent / the deputed (agent)
प्रेषितम्:
TypeParticiple
Rootप्र-इष् (प्रेषयति)
Formकर्मणि-भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘प्रेषित’ = sent/deputed
अर्थम्the matter / purpose (mission)
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
मानाभ्याम्with (due) honour and respect
मानाभ्याम्:
TypeNoun
Rootमान
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-द्विवचन
सत्कृत्यhaving duly honoured (him)
सत्कृत्य:
TypeGerund
Rootसत्-√कृ (सत्करोति)
Formक्त्वान्त-अव्यय (भावे); ‘having honoured/received respectfully’
ब्रूयात्he should say
ब्रूयात्:
TypeVerb
Root√ब्रू
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
राज्ञःof the king
राज्ञः:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन
पण्यागारम्the king’s warehouse/storehouse
पण्यागारम्:
TypeNoun
Rootपण्य + आगार
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; पण्यस्य आगारम्
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
देवीकुमाराणाम्of the princes (sons of the queen)
देवीकुमाराणाम्:
TypeNoun
Rootदेवीकुमार
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; देवीकुमार = queen’s sons/princes
देवीकुमारवचनात्on the instruction/word of the princes
देवीकुमारवचनात्:
TypeNoun
Rootदेवीकुमारवचन
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; ‘देवीकुमाराणां वचनात्’
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formसर्वनाम; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन; नपुंसकलिङ्ग
राज्यम्the kingdom / sovereignty
राज्यम्:
TypeNoun
Rootराज्य
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन
अहम्I
अहम्:
TypePronoun
Rootअहम्
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-एकवचन
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
त्वदर्पणः(am) devoted/surrendered to you
त्वदर्पणः:
TypeNoun (used predicatively)
Rootत्वद् + अर्पण
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘त्वद्-अर्पणः’ = (one) dedicated/offered to you
इतिthus (so saying)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यन्त-निपात
K
king
T
treasury (paṇyāgāra)
Q
queen’s sons (devīkumārāḥ)
E
envoy/messenger

FAQs

A calibrated inducement-and-alignment offer: it signals access to resources (treasury), invokes dynastic legitimacy (queen’s sons), and frames compliance as orderly transfer rather than coercion.

To leverage internal legitimacy and succession politics—implying that influential heirs/royal household endorse the arrangement, reducing perceived risk for the counterpart.