महाक्षयव्ययनिवेशां तु भूमिमवाप्तुकामः पूर्वमेव क्रेतारं पणेत दुर्बलमराजबीजिनं निरुत्साहमपक्षमन्यायवृत्तिं व्यसनिनं दैवप्रमाणं यत्किंचनकारिणं वा ॥ कZ_०७.११.२६ ॥
mahākṣaya-vyaya-niveśāṃ tu bhūmim avāptu-kāmaḥ pūrvam eva kretāraṃ paṇeta durbalam arāja-bījinaṃ nirutsāham a-pakṣam anyāya-vṛttiṃ vyasaninaṃ daiva-pramāṇaṃ yat-kiṃcana-kāriṇaṃ vā
ผู้ที่ประสงค์จะได้มาซึ่งดินแดนที่ต้องรับความสูญเสีย ค่าใช้จ่าย และการลงทุนอย่างมาก ควร ‘จัดหาผู้ซื้อไว้ก่อน’—คือเตรียมผู้ซื้อ/ฝ่ายรับโอนสำหรับการโอนย้าย—หากตนเองอ่อนแอ ไร้ความชอบธรรม/สายราชวงศ์ ขาดความฮึกเหิม ไร้พวกพ้องสนับสนุน ประพฤติอยุติธรรม ติดอบายมุข ยึดถือชะตากรรมเป็นหลัก หรือกระทำการโดยไร้ดุลยพินิจ।
If the acquisition is costly and the acquirer lacks capacity, he should ensure an exit/transfer option—selling, leasing, or politically offloading the territory—before committing resources.
Without legitimacy and a coalition, costly governance triggers rapid defections, rebellion, and fiscal collapse—turning the acquisition into a net loss.