Sutra 13
Devanagari script
पङ्कविषमव्याधिजरातोयाहारावसन्नं वृक्षतटकाष्ठशिलाभिहतमीशानव्यालसर्पग्राहदावाग्निविपन्नं विनष्टम् ॥ कZ_०२.२९.१३ ॥
Transliteration
paṅkaviṣamavyādhijarātoyāhārāvasannaṃ vṛkṣataṭakāṣṭhaśilābhihatam īśānavyālasarpagrāhadāvāgnivipannaṃ vinaṣṭam
Translation
หากตายเพราะติดโคลน พื้นที่ขรุขระ โรค ชรา ขาดน้ำหรืออาหารสัตว์; หรือถูกต้นไม้ ตลิ่ง ท่อนไม้ หรือก้อนหินกระแทก; หรือถูกทำลายด้วยฟ้าผ่า สัตว์ป่า งู จระเข้ หรือไฟป่า—ให้ถือว่า ‘พินาศ’ (วินัษฏะ/vinaṣṭa)
Word by Word
पङ्कmud, slush
पङ्क:
TypeNoun
Rootपङ्क
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
विषमuneven, rough, difficult (terrain)
विषम:
TypeAdjective
Rootविषम
Formविशेषण; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
व्याधिdisease
व्याधि:
TypeNoun
Rootव्याधि
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
जराold age, decay
जरा:
TypeNoun
Rootजरा
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
तोयwater
तोय:
TypeNoun
Rootतोय
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
आहारfood, nourishment
आहार:
TypeNoun
Rootआहार
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
अवसन्नम्sunk down, weakened, depressed, fallen into distress
अवसन्नम्:
TypeParticiple
Rootसद् (सीद्) + अव
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘अव-√सद्’ = अवसन्न
वृक्षtree
वृक्ष:
TypeNoun
Rootवृक्ष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
तटbank, embankment, shore
तट:
TypeNoun
Rootतट
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
काष्ठwood, timber
काष्ठ:
TypeNoun
Rootकाष्ठ
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
शिलाstone, rock
शिला:
TypeNoun
Rootशिला
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
अभिहतम्struck, hit, injured (by)
अभिहतम्:
TypeParticiple
Rootहन् + अभि
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘अभि-√हन्’
ईशान(from) the northeast; also ‘lord’ (here: NE direction)
ईशान:
TypeNoun/Adjective
Rootईशान
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
व्यालwild beast, dangerous animal
व्याल:
TypeNoun
Rootव्याल
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
सर्पsnake
सर्प:
TypeNoun
Rootसर्प
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
ग्राहcrocodile; seizer
ग्राह:
TypeNoun
Rootग्राह
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
दावाग्निforest fire, wildfire
दावाग्नि:
TypeNoun
Rootदाव + अग्नि
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
विपन्नम्ruined, perished, come to disaster
विपन्नम्:
TypeParticiple
Rootपद् + वि
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘वि-√पद्’ = विपन्न
विनष्टम्destroyed, lost, vanished
विनष्टम्:
TypeParticiple
Rootनश् + वि
Formकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘वि-√नश्’
Entities Mentioned
N
natural hazardsW
wildlife threatsFAQs
To standardize adjudication and reduce arbitrary decisions by defining recognized ‘calamity/accident’ grounds for writing off losses.
Officials must fit a loss into specified categories and (implicitly) verify circumstances, limiting discretionary excuses for embezzlement or negligence.