पञ्चद्रोणे शालीनां द्वादशाढकं तण्डुलानां कलभभोजनमेकादशकं व्यालानाम् दशकमौपवाह्यानां नवकं साम्नाह्यानामष्टकं पत्तीनां सप्तकं मुख्यानां षट्कं देवीकुमाराणाम् पञ्चकं राज्ञामखण्डपरिशुद्धानां वा तुअण्डुलानां प्रस्थः ॥ कZ_०२.१५.४२ ॥
pañcadroṇe śālīnāṃ dvādaśāḍhakaṃ taṇḍulānāṃ kalabhabhojanam ekādaśakaṃ vyālānām daśakam aupavāhyānāṃ navakaṃ sāmnāhyānām aṣṭakaṃ pattīnāṃ saptakaṃ mukhyānāṃ ṣaṭkaṃ devīkumārāṇām pañcakaṃ rājñām akhaṇḍa-pariśuddhānāṃ vā taṇḍulānāṃ prasthaḥ
จากข้าวเปลือกศาลี (śālī) ห้าโดรณะ ผลมาตรฐานคือข้าวสารสิบสองอาฑกะ ส่วนการจ่ายข้าวสุกแบบกำหนดตายตัว (หน่วยเป็นปรัสถะ จากข้าวสารที่เมล็ดสมบูรณ์และทำความสะอาดดี) คือ: 11 สำหรับคอกช้าง (kalabha), 10 สำหรับสัตว์ดุร้าย (vyāla), 9 สำหรับสัตว์ลาก/บรรทุก (aupavāhya), 8 สำหรับผู้ที่อยู่ในสถานประกอบการส่วนรวม (sāmnāhya), 7 สำหรับทหารราบ (pattī), 6 สำหรับหัวหน้า/โฟร์แมน (mukhya), 5 สำหรับมเหสีและเจ้าชาย (devī-kumāra), และ 5 สำหรับพระราชาด้วย
A formal ration hierarchy ties consumption to role and institutional need, enabling predictable budgeting and preventing discretionary favoritism or leakage.
It indicates a quality standard for official rations, supporting uniform provisioning and reducing scope for adulteration or substitution.