Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 26

पुरुषसंधिं याचेत दूष्यामित्राटवीबलमस्मै दद्याद् योगपुरुषाधिष्ठितम् ॥ कZ_१२.१.२६ ॥

puruṣasaṃdhiṃ yāceta dūṣyāmitrāṭavībalam asmai dadyād yogapuruṣādhiṣṭhitam

เพื่อให้ได้ ‘ปุรุษ-สันธิ’ (ทำสัญญาโดยเสนอ “คน”/กำลังคนหรือสายงาน) เขาควรมอบให้ศัตรูเป็นกองกำลังฝ่ายตรงข้ามที่ชักจูงให้เสื่อม/ติดสินบนได้ หรือกองกำลังชนเผ่าป่า—โดยให้หน่วยนั้นอยู่ใต้การควบคุมของโยคปุรุษะ (สายลับ/เจ้าหน้าที่ลับ)

पुरुषसन्धिम्an agent-mediated alliance/compact (secretly arranged through a person/spy)
पुरुषसन्धिम्:
TypeNoun
Rootसन्धि (√धा/धा-आधारे; सं-√धा)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘पुरुषस्य सन्धिः’ इति
याचेतshould request/solicit
याचेत:
TypeVerb
Root√याच् (याचना)
Formविधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; ‘वह/राजा माँगे’
दूष्यcorruptible / to be subverted
दूष्य:
TypeParticiple (Adjective used substantively)
Root√दूष् (दूषण)
Formकर्मणि-क्तव्यत्/य-प्रत्ययान्त विशेषण; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रयोग सम्भव; यहाँ समासपूर्वपद रूपेण ‘दूष्य-’ = दूषणीय/भ्रष्टयितव्य
अमित्रenemy (hostile king/state)
अमित्र:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formपुंलिङ्ग; (समासपूर्वपद) ‘शत्रु’
अटवीforest region / jungle tract
अटवी:
TypeNoun
Rootअटवी
Formस्त्रीलिङ्ग; (समासपूर्वपद) ‘वन/जंगल-प्रदेश’
बलम्force/troops
बलम्:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; (समासान्त पद)
अस्मैto him / for him
अस्मै:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formचतुर्थी-एकवचन; ‘उसको/इसके लिए’
दद्यात्should give
दद्यात्:
TypeVerb
Root√दा (दान)
Formविधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; ‘दे’/‘देना चाहिए’
योगपुरुषाधिष्ठितम्placed under the control/command of covert agents (yogapuruṣas)
योगपुरुषाधिष्ठितम्:
TypePast Participle (Adjective)
Rootअधिष्ठित (अधि-√स्था)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘योगपुरुषैः अधिष्ठितम्’ = योगपुरुषों द्वारा अधिष्ठित/नियंत्रित
A
amitra (enemy)
Ā
āṭavī-bala (forest forces)
Y
yogapuruṣa (covert operatives)

FAQs

It is a ‘concession with a leash’: provide manpower that is internally controllable through agents, so the concession reduces pressure while preserving leverage and enabling disruption if required.

Covert operatives embedded to direct, monitor, and, if needed, sabotage the supplied contingent.