Agni Purana — Veda-vidhana & Vamsha, Shloka 8
Sāma-vidhāna
Procedure of the Sāman Hymns
सर्पसाम प्रयुञ्जीनो नाप्नुयात् सर्पजम्भयं माद्य त्वा वाद्यतेत्येतद्धुत्वा विप्रः सहस्रशः प्राजापत्या तथा त्वाष्ट्री कौमारी वह्निदेवता मारुद्गणा च गान्धारी शान्तैर् नैरृतकी तथा
sarpasāma prayuñjīno nāpnuyāt sarpajambhayaṃ mādya tvā vādyatetyetaddhutvā vipraḥ sahasraśaḥ prājāpatyā tathā tvāṣṭrī kaumārī vahnidevatā mārudgaṇā ca gāndhārī śāntair nairṛtakī tathā
ผู้ใดใช้บทสรรเสริญ “สรรปสาแมน” ย่อมไม่ประสบความทุกข์อันเกิดจากงู เมื่อพราหมณ์ถวายอาหุติด้วยถ้อยคำ “มาดฺย ตฺวา วาดฺยเต” ครบหนึ่งพันครั้งแล้ว พึงประกอบโหมะเพื่อศานติด้วยศานติชื่อ ปราจาปัตยา ตวาษฏรี เกามารี (มีอัคนีเป็นเทวตา) มารุดคณา คานธารี และไนรฤตะกีด้วย
Lord Agni (teaching in the Agni Purana’s instructional dialogue, traditionally to Vasiṣṭha)
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhayanaka
Sandhi Resolution Notes: nāpnuyāt → na āpnuyāt; vādyatetyetad → vādyate iti etat; etaddhutvā → etat hutvā; śāntair → śāntaiḥ.
FAQs
It teaches a protective Sāman-prayoga (Sarpasāman) against serpent-affliction and prescribes a homa with a specific oblation-formula repeated one thousand times, followed by a sequence of named śānti-mantras (Prājāpatyā, Tvāṣṭrī, Kaumārī, etc.).
It preserves a compact ritual-technology: specialized Vedic chant application (Sāman), quantified repetition (sahasra-homa), and a catalog of pacificatory mantra-sets linked to particular deities—showing the Purana’s manual-like coverage of practical rites alongside theology.
The verse frames mantra and homa as purificatory, harm-averting acts: correct recitation and oblation are presented as dharmic means to neutralize inauspicious forces (snake-harm and calamity) through deity-aligned śānti.