Adhyaya 36

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये पवित्राधिवासनं नाम पञ्चत्रिंशो ऽध्यायः अथ षट्त्रिंशो ऽध्यायः पवित्रारोपणविधानं अग्निर् उवाच प्रातः स्नानं कृत्वा द्वारपालान् प्रपूज्य च प्रविश्य गुप्ते देशे च समाकृष्याथ धारयेत्

ดังนี้ ในอัคนีปุราณะแห่งมหาปุราณะดั้งเดิม บทที่สามสิบห้าชื่อว่า “ปวิตร-อธิวาสนะ” บัดนี้เริ่มบทที่สามสิบหก: “วิธีการติดตั้งปวิตระ” อัคนีกล่าวว่า: “ครั้นอาบน้ำยามเช้าแล้ว บูชาทวารบาลโดยชอบ แล้วจึงเข้าไป (สู่สถานศักดิ์สิทธิ์); ต่อมาในที่ลับสงบให้รวบรวม/จัดเตรียม (วัสดุปวิตระ) แล้วจึงสวม/ถือปวิตระนั้น”

Verse 2

पूर्वाधिवासितं द्रव्यं वस्त्राभरणगन्धकं निरस्य सर्वनिर्माल्यं देवं संस्थाप्य पूजयेत्

ให้ทิ้งสิ่งของที่ใช้ในพิธีอธิวาสนะก่อนหน้า เช่น ผ้า เครื่องประดับ และเครื่องหอม และให้กวาดเอานิรมาลยะทั้งหมด (เครื่องบูชาที่เหี่ยวแห้ง/เหลือทิ้ง) ออกไป แล้วจึงประดิษฐานเทวะโดยชอบ และประกอบการบูชา

Verse 3

पञ्चामृतैः कषायैश् च शुद्धगन्धोदकैस्ततः पूर्वाधिवासितं दद्याद्वस्त्रं गन्धं च पुष्पकं

จากนั้น ใช้ปัญจามฤตะ น้ำต้มฝาด (กษายะ) และน้ำหอมที่ชำระให้บริสุทธิ์ แล้วถวายแด่เทพสิ่งที่ได้ทำพิธีอธิวาสไว้ก่อน คือ ผ้า เครื่องหอม/เครื่องทา และดอกไม้।

Verse 4

अग्नौ हुत्वा नित्यवच्च देवं सम्प्रार्थयेन्नमेत् समर्प्य कर्म देवाय पूजां नैमित्तिकीं चरेत्

เมื่อบูชาด้วยการหย่อนเครื่องสังเวยลงในไฟ และปฏิบัติเช่นกิจวัตรประจำวันแล้ว พึงอธิษฐานต่อเทพด้วยใจจริงและนอบน้อมกราบไหว้ ครั้นอุทิศพิธีกรรมแด่เทพแล้ว จึงประกอบนัยมิตติกปูชา (บูชาตามเหตุการณ์) ต่อไป।

Verse 5

द्वारपालविष्णुकुम्भवर्धनीः प्रार्थयेद्धरिं अतो देवेति मन्त्रेण मूलमन्त्रेण कुम्भके

ในกุมภะ (หม้อ/คนโทประกอบพิธี) พึงอัญเชิญหริ โดยวิงวอนเหล่าทวารปาล วิษณุ และเทวะผู้เพิ่มพูนกุมภะ ด้วยมนต์ที่ขึ้นต้นว่า “อะโต เทวะ…” และด้วยมูลมนต์ (มนต์หลัก) ด้วย।

Verse 6

कृष्ण कृष्ण नमस्तुभ्यं गृह्णीष्वेदं पवित्रकं लोकपालानिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः प्रार्थयेन्न्यसेदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः पवित्रीकरणार्थाय वर्षपूजाफलप्रदं

“โอ้กฤษณะ โอ้กฤษณะ ขอนอบน้อมแด่พระองค์ โปรดรับปวิตรกะนี้เถิด” (ต้นฉบับบางสายมีว่า “เชิญโลกปาละ” บางสายมีว่า “อธิษฐานแล้วจึงวาง/ตั้ง”) กระทำเพื่อการชำระให้บริสุทธิ์ และให้ผลเทียบเท่าการบูชาตลอดหนึ่งปี।

Verse 7

पवित्रकं कुरुध्वाद्य यन्मया दुष्कृतं कृतं शुद्धो भवाम्यहं देव त्वत्प्रसादात् सुरेश्वर

ขอประกอบพิธีปวิตรกะในวันนี้ เพื่อให้ความผิดที่ข้าพเจ้าได้กระทำไว้ทั้งปวงได้รับการชำระให้บริสุทธิ์ โอ้เทพเจ้า โอ้จอมแห่งเทพทั้งหลาย ด้วยพระกรุณาของพระองค์ขอให้ข้าพเจ้าบริสุทธิ์เถิด۔

Verse 8

पवित्रञ्च हृदाद्यैस्तु आत्मानमभिषिच्य च विष्णुकुम्भञ्च सम्प्रोक्ष्य व्रजेद्देवसमीपतः

เมื่อชำระ “ปวิตระ” ด้วยมนต์หฤทและมนต์ที่เกี่ยวเนื่อง แล้วประพรมชำระตน และประพรมหม้อน้ำวิษณุ (วิษณุกุมภะ) ให้บริสุทธิ์ตามพิธีแล้ว พึงเข้าไปยังสำนักของเทพเจ้า

Verse 9

पवित्रमात्मने दद्याद्रक्षाबन्धं विसृज्य च गृहाण ब्रह्मसूत्रञ्च यन्मया कल्पितं प्रभो

ผู้นั้นพึงสวมปวิตระแก่ตน แล้วปลดเครื่องผูกคุ้มครอง (รักษาพันธนะ) และรับ “พรหมสูตร” หรือสายสิญจน์ศักดิ์สิทธิ์ที่เรากำหนดไว้ โอ้พระผู้เป็นเจ้า

Verse 10

कर्मणां पूरणार्थाय यथा दोषो न मे भवेत् द्वारपालासनगुरुमुख्यानाञ्च पवित्रकम्

เพื่อให้พิธีกรรมสำเร็จสมบูรณ์—เพื่อมิให้เกิดความบกพร่องแก่ข้าพเจ้า—พึงจัดปวิตรกะสำหรับทวารบาล อาสนะ (ที่ประทับบูชา) ครูบาอาจารย์ และผู้ช่วยสำคัญด้วย

Verse 11

कनिष्टादि च देवाय वनमालाञ्च मूलतः हृदादिविश्वक्सेनान्ते पवित्राणि समर्पयेत्

เริ่มจากนิ้วก้อยเป็นลำดับ พึงถวายปวิตระแด่เทพ และวางพวงมาลัยป่าไว้ที่ฐาน จากนั้นตั้งแต่มนต์หฤทไปจนถึงวิศวักษเสนะ พึงน้อมถวายปวิตระทั้งหลายตามลำดับ

Verse 12

वह्नौ हुत्वाग्निवर्तिभ्यो विष्ण्वादिभ्यः पवित्रकम् प्रार्च्य पूर्णाहुतिं दद्यात् प्रायश्चित्ताय मूलतः

เมื่อถวายเครื่องบูชาในกองไฟแล้ว พึงบูชาเหล่าเทพผู้ติดตามทางแห่งอัคนี และวิษณุพร้อมเทพอื่น ๆ ด้วยปวิตรกะ จากนั้นเพื่อการชดใช้บาปโดยมูลฐาน พึงถวายปูรณาหุติ คืออาหุติปิดพิธีอย่างสมบูรณ์

Verse 13

अष्टोत्तरशतं वापि पञ्चोपनिषदैस्ततः मणिविद्रुममालाभिर्मन्दारकुसुमादिभिः

หรือให้กระทำการสวด/บูชาถวายครบหนึ่งร้อยแปดครั้ง; แล้วจึงบูชาตามคัมภีร์อุปนิษัทห้าประการ ด้วยพวงมาลัยแก้วมณีและปะการัง พร้อมดอกมันดาระและเครื่องสักการะอื่น ๆ

Verse 14

इयं सांवत्सरी पूजा तवास्तु गरुडध्वज वनमाला यथा देव कौस्तुभं सततं हृदि

ข้าแต่พระผู้มีธงครุฑ ขอให้พิธีบูชาประจำปีนี้เป็นของพระองค์; ข้าแต่เทวะ ขอให้พวงมาลัยป่าและแก้วเกาสตุภะสถิตอยู่ ณ พระหฤทัยของพระองค์เสมอ

Verse 15

तद्वत् पवित्रतन्तूंश् च पूजां च हृदये वह कामतो ऽकामतो वापि यत्कृतं नियमार्चने

ฉันนั้นจงประคองเส้นพวิตระและการบูชาไว้ในดวงใจ; สิ่งใดที่ได้กระทำในการบูชาตามวินัย ไม่ว่าตั้งใจหรือมิได้ตั้งใจ ขอให้เป็นที่ยอมรับเป็นการบูชาภายใน

Verse 16

विधिना विघ्नलोपेन परिपूर्णं तदस्तु मे प्रार्थ्य नत्वा क्षमाप्याथ पवित्रं मस्तके ऽर्पयेत्

เมื่อประกอบพิธีตามแบบแผนและขจัดอุปสรรคแล้ว ให้ตั้งจิตอธิษฐานว่า “ขอให้สิ่งนี้สมบูรณ์แก่ข้าพเจ้า”; แล้วกราบนอบน้อม ขออภัยโทษ และวางพวิตระไว้บนศีรษะ

Verse 17

दत्वा बलिं दक्षिणाभिर्वैष्णवन्तोषयेद्गुरुं रक्षाबन्धं विमुच्य चेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः पवित्रं मूलतो दद्याद्रक्षार्थं तद्विसृज्य चेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः पवित्रकं त्वञ्च पूजायां हृदये वहेति ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः विप्रान् भोजनवस्त्राद्यैर् दिवसं पक्षमेव वा

เมื่อถวายบะลีพร้อมทักษิณาแล้ว พึงทำให้คุรุฝ่ายไวษณวะพอใจ; จากนั้นจึงแก้/ถอดรัคษา-พันธะ—ตามบทอ่านหนึ่ง. อีกบทอ่านว่า “เพื่อคุ้มครอง ให้ถวายพวิตระไว้ที่โคน (ราก) แล้วจึงปล่อยทิ้ง.” อีกนัยหนึ่งว่า “ในเวลาบูชาให้สวมพวิตรกะไว้ที่พระหฤทัย.” และพึงให้เกียรติพราหมณ์ด้วยอาหาร เครื่องนุ่งห่ม เป็นต้น—หนึ่งวันหรือถึงกึ่งเดือนก็ได้

Verse 18

पवित्रं स्नानकाले च अवतार्य समर्पयेत् अनिवारितमन्नाद्यं दद्याद्भुङ्क्तेथ च स्वयं

ในเวลาสรงน้ำ พึงลด “ปวิตระ” (หญ้ากุศ/แหวนศักดิ์สิทธิ์) ลงแล้วถวายตามพิธี พึงให้ทานอาหารและสิ่งอื่นโดยไม่กีดกัน แล้วจึงรับประทานเองด้วย

Verse 19

विसर्जने ऽह्नि सम्पूज्य पवित्राणि विसर्जयेत् सांवत्सरीमिमां पूजां सम्पाद्य विधिवन्मम

ในวันวิสรรชน เมื่อบูชาเทพโดยครบถ้วนแล้ว พึงถอดและทำวิสรรชน “ด้ายปวิตระ” ตามพิธี ดังนี้จึงประกอบการบูชาประจำปีตามกฎเกณฑ์ดังที่เรากล่าวไว้

Verse 20

व्रज पवित्रकेदानीं विष्णुलोकं विसर्जितः मध्ये सोमेशयोः प्रार्च्य विष्वक्सेनं हि तस्य च

“บัดนี้ โอ้ปวิตระกะ เมื่อทำวิสรรชนโดยชอบแล้ว จงไปสู่โลกของพระวิษณุ ในระหว่างนั้น พึงบูชาพระโสมेशก่อน แล้วบูชาพระวิศวักเสนะ ผู้เป็นหัวหน้าบริวารของพระองค์ (พระวิษณุ) ด้วย”

Verse 21

पवित्राणि समभ्यर्च्य ब्राह्मणाय समर्पयेत् यावन्तस्तन्तवस्तस्मिन् पवित्रे परिकल्पिताः

เมื่อบูชา “ด้ายปวิตระ” โดยชอบแล้ว พึงมอบถวายแก่พราหมณ์ ผลย่อมเกิดตามสัดส่วนแห่งจำนวนเส้นด้ายที่จัดไว้ในปวิตระนั้น

Verse 22

तावद्युगसहस्राणि विष्णुलोके महीयते कुलानां शतमुद्धृत्य दश पूर्वान् दशापरान् विष्णुलोकं तु संस्थाप्य स्वयं मुक्तिमवाप्नुयात्

ตลอดจำนวนพันยุคเท่านั้น ย่อมได้รับการยกย่องในวิษณุโลก เมื่อกอบกู้คนในตระกูลได้ร้อยคน—บรรพชนสิบและผู้สืบสายสิบ—ตั้งมั่นเขาไว้ในวิษณุโลกแล้ว ในที่สุดตนย่อมบรรลุโมกษะ