Adhyaya 139: The Glory of Varāha’s Rite: Merits of Cow-dung Plastering, Sweeping, Singing, Instrumental Music, and Dance (with a Truth-Vow Exemplum)
Saukaramāhātmya: Gomayalepana–Saṃmārjana–Gāna–Vādya–Nṛtya-phalapraśaṃsā
Ritual-Manual (Vrata/Temple-Service) with Ethical-Discourse (Satya) and Environmental Stewardship
ఈ అధ్యాయంలో వరాహుడు భూమిదేవికి తన పూజతో సంబంధమైన ప్రాయోగిక సేవాకర్మల ఫలితాలను ఉపదేశిస్తాడు. గోమయంతో గృహం/ఆలయం లేపనం చేయడం, గోమయం మోసుకెళ్లడం, స్నానం మరియు లేపనానికి నీరు అందించడం, అలాగే ఊడ్చి శుభ్రపరచడం (సంమార్జన) — వీటివల్ల స్వర్గలోకాల్లో ఎంతకాలం నివాసం, తరువాత ఏ ఏ ద్వీపాల్లో ప్రత్యేక జన్మలు కలుగుతాయో క్రమంగా చెప్పి, చివరికి భక్తితో వరాహలోకప్రాప్తి అని నిరూపిస్తాడు. అనంతరం విష్ణు జాగరణ సమయంలో గానం, వాద్యాలు, నృత్యం చేసినవారికి మహాఫలాలు వర్ణిస్తాడు. సత్యవ్రత దృష్టాంతంగా ఒక చండాల గాయకుడు బ్రహ్మరాక్షసునికి ఇచ్చిన మాటను భంగం చేయడు; రాక్షసుడు గానపుణ్యాన్ని కోరగా పతితస్థితి నుండి విముక్తి పొందుతాడు—సత్యం, భక్తి మార్పునిచ్చే సాధనలని బోధ. చివరలో పఠనానికి తగిన శ్రోతలను సూచించి, ఈ అధ్యాయాన్ని మోక్షసాధకమైన నైతిక నియమాలతో కూడిన ఆచారమార్గంగా నిలుపుతాడు.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 139
Verse 1
अथ सौकरमाहात्म्यम्॥ श्रीवराह उवाच॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि लिप्यमानस्य यत्फलम्॥ सर्वं ते कथयिष्यामि यथा प्राप्नोति मानवः॥
ఇప్పుడు ‘సౌకరమాహాత్మ్యం’. శ్రీ వరాహుడు పలికెను—ఓ దేవీ, లిఖించబడుతున్న (ఈ) కార్యఫలాన్ని తత్త్వంగా విను. మనిషి దానిని ఎలా పొందుతాడో అన్నీ నీకు చెప్పుదును।
Verse 2
गृहीत्वा गोमयं भूमे मम वेश्मोपलेपयेत्॥ न्यस्तानि तत्र यावन्ति पदानि च विलिम्पतः॥
ఓ భూమీ, గోమయం తీసుకొని నా గృహాన్ని లేపనం చేయాలి. లేపనం చేస్తూ అక్కడ ఎంతమంది అడుగులు/పాదముద్రలు పడతాయో—(అంత ఫలం కలుగుతుంది)।
Verse 3
तावद्वर्षसहस्राणि दिव्यानि दिवि मोदते॥ यदि द्वादशवर्षाणि लिप्यते मम कर्मसु॥
అంతటి సహస్రాల దివ్య సంవత్సరాలు అతడు స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు—నా కర్మలు/విధులతో సంబంధించిన లిఖనం/లిపికార్యం పన్నెండు సంవత్సరాలు చేయబడితే।
Verse 4
जायते विपुले शुद्धे धनधान्यसमाकुले॥ दिव्यैर्नमस्कृतो देवि कुशद्वीपं च गच्छति॥
అతడు విశాలమైన శుద్ధ దేశంలో ధనధాన్యసమృద్ధిగా జన్మిస్తాడు; ఓ దేవీ, దివ్యులు నమస్కరించగా కుశద్వీపానికీ గమిస్తాడు।
Verse 5
कुशद्वीपमनुप्राप्य सहस्राणि च जीवति॥ दश चैव तु वर्षाणां मम भक्तो महाञ्छुचिः॥
కుశద్వీపాన్ని చేరిన తరువాత అతడు వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తాడు; నా భక్తుడు పది సంవత్సరాలు నిజంగా మహానూ శుద్ధుడుగానూ ఉంటాడు।
Verse 6
कुशद्वीपात्परिभ्रष्टो मम कर्मपरायणः॥ राजा वै जायते सुभ्रु सर्वधर्मेषु निष्ठितः॥
కుశద్వీపం నుండి పడిపోయినప్పటికీ నా విధిత కర్మాలలో నిమగ్నుడైన వాడు—ఓ సుభ్రూ—సర్వధర్మాలలో స్థిరుడైన రాజుగా జన్మిస్తాడు।
Verse 7
तेन तस्य प्रभावेण मम कर्मपरायणः॥ भक्तौ व्यवस्थितश्चापि सर्वशास्त्राणि पृच्छति॥
ఆ ప్రభావం వలన, నా విధిత కర్మాలలో నిమగ్నుడై భక్తిలో స్థిరుడై అతడు సమస్త శాస్త్రాలను గురించి విచారిస్తాడు।
Verse 8
देवि कारयते सर्वं मम चायतनानि च॥ कारयित्वा यथान्यायं मम लोकं स गच्छति॥
ఓ దేవీ, సమస్త కార్యాలను చేయింపజేసి, నా ఆయతనాలు (ఆలయాలు) కూడా నిర్మింపజేసే వాడు; విధి ప్రకారం యథాన్యాయంగా చేయించి నా లోకానికి వెళ్తాడు।
Verse 9
गोमयस्य तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ गोमयन्तु समासाद्य यावल्लोकोऽनुगच्छति॥
ఇప్పుడు నేను గోమయము గురించి చెప్పుచున్నాను; ఓ వసుంధరా, వినుము. గోమయమును పొందినవాడిని లోకము ఉన్నంతకాలం దాని పుణ్యఫలం అనుసరిస్తుంది.
Verse 10
गोमयानां च नेता वै स्वर्गलोके महीयते॥ ततः स शाल्मले द्वीपे रमते च मुदा युतः॥
గోమయమునకు నాయకుడైనవాడు స్వర్గలోకంలో మహిమింపబడతాడు. ఆపై అతడు శాల్మలద్వీపంలో ఆనందముతో విహరిస్తాడు.
Verse 11
एकादशसहस्राणि एकादशशतानि च॥ शाल्मलात्तु परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥
పదకొండు వేల మరియు పదకొండు వందల (సంవత్సరాలు) వరకు; ఆపై శాల్మల నుండి చ్యుతుడై అతడు ధార్మిక రాజుగా అవతరిస్తాడు.
Verse 12
मद्भक्तश्चैव जायेत सर्वधर्मविदां वरः॥ अथ द्वादशवर्षाणि मच्छ्रितः सुदृढव्रतः॥
అతడు నా భక్తుడిగా జన్మిస్తాడు—సర్వధర్మవిదులలో శ్రేష్ఠుడు. తరువాత పన్నెండు సంవత్సరాలు నన్నాశ్రయించి దృఢవ్రతుడై ఉంటాడు.
Verse 13
वहते गोमयं सुष्ठु मम लोकं स गच्छति॥ स्नानोपलेपने भूमे सलिलं यो ददाति च॥
గోమయమును సక్రమంగా మోసి/ప్రదానం చేయువాడు నా లోకమునకు వెళ్తాడు. మరియు ఓ భూమీ, స్నానమునకును (భూమి) లేపనమునకును నీటిని ఇచ్చువాడు,
Verse 14
तस्य पुण्यं महाभागे शृणु तत्त्वेन निष्कलम्॥ यावन्तो बिन्दवस्तत्र पानीयस्य वसुन्धरे॥
హే మహాభాగే, అతని పుణ్యాన్ని తత్త్వంగా, నిష్కలంగా వినుము. హే వసుంధరా, అక్కడ పానీయజలంలోని ఎన్ని బిందువులున్నవో,
Verse 15
तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः क्रौचद्वीपं च गच्छति॥
అంతే వేల సంవత్సరాలు అతడు స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడును. తరువాత స్వర్గలోకమునుండి చ్యుతుడై క్రౌంచద్వీపమునకును వెళ్లును.
Verse 16
क्रौञ्चद्वीपात्परिभ्रष्टो राजा भवति धार्मिकः॥ तेनैव गुणयोगेन श्वेतद्वीपं च गच्छति॥
క్రౌంచద్వీపమునుండి చ్యుతుడై అతడు ధార్మిక రాజుగా అవతరించును. అదే గుణయోగముచేత శ్వేతద్వీపమునకును వెళ్లును.
Verse 17
सम्मार्जनं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे॥ यां गतिं पुरुषा यान्ति स्त्रियो वा कर्मसु स्थिताः॥
నేను సమ్మార్జనం (చెత్త తొలగింపు/శుభ్రపరచడం) గురించి వివరించెదను; హే వసుంధరా, వినుము—ఈ కర్మలలో నిమగ్నులైన పురుషులు గాని స్త్రీలు గాని పొందే గతి ఏదో.
Verse 18
शुचिर्भागवतः शुद्धोऽपराधविवर्जितः ॥ यावन्तः पांसवो भूमेरुड्डीयन्ते तु चालिताः
శుచిగా, భగవద్భక్తుడిగా, శుద్ధుడిగా, అపరాధరహితుడిగా ఉన్నవాడు—భూమిని కదిలించినప్పుడు ఎన్ని ధూళికణాలు పైకి ఎగిరెత్తుతాయో, అంత (పుణ్యఫలం) పొందును.
Verse 19
तत्र स्थित्वा चिरङ्कालं राजा भवति धार्मिकः ॥ ततो भुक्त्वा सर्वभोगान्स्थित्वा संसारसागरे
అక్కడ దీర్ఘకాలం నివసించి అతడు ధార్మిక రాజుగా అవుతాడు. తరువాత సమస్త భోగాలను అనుభవించి సంసారసాగరంలోనే స్థితుడై చూపు సాగిస్తాడు.
Verse 20
श्वेतद्वीपं ततो गच्छेन्मत्कर्मनिरतः शुचिः ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्व गदतो मम
తర్వాత శుచిగా, నా కర్మాలలో నిమగ్నుడై శ్వేతద్వీపానికి వెళ్లవలెను. ఇంకా మరికొంత నేను చెప్పుదును—నేను చెప్పేది వినుము.
Verse 21
गायनं ये प्रकुर्वन्ति मम कर्मपरायणाः ॥ तेषां यद्यत्फलं भूमे शृणुष्व गदतो मम
నా కర్మాలలో పరాయణులై గానం (స్తుతి) చేసే వారికిగల ఫలమేమిటో, ఓ భూమీ, నేను చెప్పేది వినుము.
Verse 22
गीयमानस्य गीतस्य यावदक्षरपङ्क्तयः ॥ तावद्वर्षसहस्राणि इन्द्रलोके महीयते
పాడబడుతున్న గీతంలో ఎంత అక్షరపంక్తులు ఉన్నాయో, అంత సహస్ర సంవత్సరాలు అతడు ఇంద్రలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.
Verse 23
रूपवाग्गुणवान् सिद्धः सर्ववेदविदां वरः ॥ नित्यं पश्यति तत्रस्थो देवराजं न संशयः
అతడు రూపం, వాక్కు, గుణాలతో యుక్తుడై, సిద్ధుడై, సమస్త వేదవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడగును. అక్కడ నివసిస్తూ నిత్యం దేవరాజు ఇంద్రుని దర్శించును—సందేహం లేదు.
Verse 24
मद्भक्तश्चैव जायेत इन्द्रलोकपथे स्थितः ॥ सर्वकर्मगुणश्रेष्ठस्तत्रापि मम पूजकः
అతడు నా భక్తుడిగానే జన్మిస్తాడు, ఇంద్రలోక మార్గంలో స్థితుడై ఉంటాడు. అన్ని కర్మగుణాలలో శ్రేష్ఠుడై అక్కడ కూడా నన్నే పూజిస్తాడు।
Verse 25
इन्द्रलोकात्परिभ्रष्टो मम गीतपरायणः ॥ नन्दनोपवने रम्ये रमन्देवगणैः सह
ఇంద్రలోకము నుండి చ్యుతుడైనప్పటికీ, నా గీతాలలో పరాయణుడైన వాడు రమ్యమైన నందనోపవనంలో దేవగణాలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు।
Verse 26
ततः स भूमौ जायेत वैष्णवैः सह संस्थितः ॥ गायन्मम यशो नित्यं भक्त्या परमया युतः
ఆ తరువాత అతడు భూమిపై జన్మించి వైష్ణవులతో కలిసి నివసిస్తాడు. పరమ భక్తితో యుక్తుడై నిత్యం నా యశస్సును గానము చేస్తాడు।
Verse 27
मत्प्रसादात्स शुद्धात्मा मम लोकं हि गच्छति
నా ప్రసాదముచేత ఆ శుద్ధాత్ముడు నిశ్చయంగా నా లోకమునకు చేరుతాడు।
Verse 28
धरन्युवाच ॥ अहो गीतप्रभावो वै यस्त्वया कीर्त्तितो महान् ॥ के च गीतप्रभावेण सिद्धिं प्राप्ता महौजसः ॥
ధరణి పలికింది—అహో! మీరు కీర్తించిన గీతప్రభావము నిజంగా మహత్తరమైనది. ఆ గీతప్రభావముచేత ఏ మహౌజసులు సిద్ధిని పొందారు?
Verse 29
वराह उवाच ॥ तत्रैव चाश्रमे भद्रे चाण्डालः कृतनिश्चयः ॥ दूराज्जागरने याति मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥
వరాహుడు పలికెను—హే భద్రే! అక్కడే ఆశ్రమంలో ఒక చాండాలుడు దృఢనిశ్చయంతో ఉండెను. అతడు దూరం నుండికూడా రాత్రి జాగరణకు వచ్చి నా భక్తిలో స్థిరుడై ఉండెను.
Verse 30
गायमानश्च गीतानि संवत्सरगणान्बहून् ॥ श्वपाकः स गुणज्ञश्च मद्भक्तश्चैव सुन्दरी ॥
అతడు అనేక సంవత్సరాలపాటు పాటలు పాడుచుండెను. హే సుందరీ! ఆ శ్వపాకుడు గుణజ్ఞుడై, నా భక్తుడుగాను ఉండెను.
Verse 31
कौमुदस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ सुप्ते गते येन जाते वीणामादाय चङ्क्रमात् ॥
తర్వాత కౌముదమాస శుక్లపక్ష ద్వాదశినాడు, నిద్ర తొలగి లేచిన అతడు వీణను తీసుకొని నడుచుచూ సంచరించెను.
Verse 32
जाग्रंस्तत्र स चाण्डालो गृहीतो ब्रह्मरक्षसा ॥ अल्पप्राणः श्वपाको वै बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥
అక్కడ జాగరణ చేస్తుండగా ఆ చాండాలుడిని బ్రహ్మరాక్షసుడు పట్టుకొనెను. శ్వపాకుని శ్వాస క్షీణించెను; బ్రహ్మరాక్షసుడు మాత్రం బలవంతుడు.
Verse 33
दुःखशोकेन सन्तप्तो न शक्नोति विचेष्टितुम् ॥ तेन प्रोक्तः श्वपाकेण बलवान्ब्रह्मराक्षसः ॥
దుఃఖశోకములతో తప్తుడై అతడు కదలలేకపోయెను. అప్పుడు ఆ శ్వపాకుడు ఆ బలవంతుడైన బ్రహ్మరాక్షసునితో పలికెను.
Verse 34
किं त्वया चेष्टितं मह्यं यस्त्वेवं परिधावसि ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तेन वै ब्रह्मरक्षसा ॥
నీవు నాకు ఏమి చేసావు, అందుకే ఇలా ఇటూ అటూ పరుగెడుతున్నావు? శ్వపాకుని మాటలు విని ఆ బ్రహ్మరాక్షసుడు ప్రతివచనం చెప్పెను।
Verse 35
ततः प्रोवाच तं श्वादं मानुषाहारलोलुपः ॥ अथेह दशरात्रं मे निराहारस्य तिष्ठतः ॥
అనంతరం మానుషాహారలోలుడైన ఆ రాక్షసుడు ఆ శ్వాదునితో పలికెను—‘ఇక్కడ నేను పది రాత్రులు నిరాహారంగా ఉన్నాను।’
Verse 36
विधात्रा विहितस्त्वं वा आहारः पारणाविधौ ॥ अद्य तां भक्षयिष्यामि सवसामांसशोणितैः ॥
విధాతృడు నిన్ను నా ఉపవాసభంగ (పారణ) విధిలో ఆహారంగా నియమించాడు. ఈ రోజు నిన్ను కొవ్వు, మాంసం, రక్తంతో సహా భక్షిస్తాను।
Verse 37
राक्षसं छन्दयामास मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ एवमेतन्महाभाग भक्ष्योऽहं समुपागतः ॥
నా భక్తిలో స్థిరుడై అతడు రాక్షసుని ఒప్పించుటకు యత్నించెను—‘అవును మహాభాగా, నేను భక్ష్యముగా ఇక్కడికి వచ్చితిని।’
Verse 38
अवश्यमेतत्कर्तव्यं धात्रा दत्तं यथा तव ॥ किं त्वहं देवदेवस्य भक्त्या गातुं च जागरे ॥
ధాతృడు నీకు ఇచ్చినట్లుగా ఇది తప్పక చేయవలసినదే. అయితే దేవదేవుని భక్తితో నేను వెళ్లి నా వ్రతజాగరణం చేయదలచుకున్నాను।
Verse 39
उद्यंस्तत्र गत्वाहमुपास्य विधिना हरिम् ॥ पश्चात्खादस्व मां रक्षो जागराद्विनिवर्तितम् ॥
ప్రాతఃకాలంలో నేను అక్కడికి వెళ్లి విధివిధానంగా హరిని ఉపాసిస్తాను; తరువాత, ఓ రాక్షసా, జాగరణం ముగించి తిరిగివచ్చిన నన్ను భక్షించు.
Verse 40
विष्णोः सन्तोषणार्थाय यतो मे व्रतमास्थितम् ॥ जागरे विनिवृत्ते मां भक्षय त्वं यदीच्छति ॥
విష్ణువును సంతోషపెట్టుటకై నేను ఈ వ్రతాన్ని ఆచరిస్తున్నాను; జాగరణం పూర్తయ్యాక, నీకు ఇష్టమైతే నన్ను భక్షించు.
Verse 41
श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ब्रह्मरक्षः क्षुधार्दितः ॥ उवाच पुरुषं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम् ॥
శ్వపాకుని మాటలు విని, ఆకలితో బాధపడుతున్న బ్రహ్మరాక్షసుడు ఆ తరువాత ఆ మనిషిని—ఆ శ్వపాకుని—ఈ విధంగా పలికాడు.
Verse 42
मिथ्या किं भाषसे मूढ पुनरेष्यामि तेऽन्तिकम् ॥ मृत्योर्मुखमनुप्राप्य पुनर्जीवति मानवः ॥
ఓ మూఢా, నీవెందుకు అబద్ధం మాట్లాడుతున్నావు? నేను మళ్లీ నీ సమీపానికి వస్తాను. మరణముఖానికి చేరి మనిషి మళ్లీ బ్రతుకుతాడా?
Verse 43
रक्षसो मुखविभ्रष्टः पुनरागन्तुमिच्छसि ॥ राक्षसस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालस्तमथाब्रवीत् ॥
‘రాక్షసుని నోటినుంచి తప్పించుకుని కూడా మళ్లీ రావాలని కోరుతున్నావా?’ రాక్షసుని మాటలు విని చాండాలుడు అప్పుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
Verse 44
यद्यप्यहं हि चाण्डालः पूर्वकर्मविदूषितः ॥ सम्प्राप्तो मानुषं भावं विहितेनान्तरात्मना ॥
నేను చాండాలుడను, పూర్వకర్మల వల్ల కలుషితుడనైనప్పటికీ, విధిగా స్థాపితమైన అంతఃసంకల్పం ద్వారా మానవస్థితిని పొందితిని।
Verse 45
शृणु मत्समयं रक्षो येनाहं पुनरागमम् ॥ दूराज्जागरनं कृत्वा लोकस्य द्विजराक्षस ॥
ఓ రాక్షసా, నేను మళ్లీ తిరిగి రాగలిగే నా ప్రతిజ్ఞను వినుము. లోకహితార్థం దూరమునుండి జాగరణం చేసి, ఓ ద్విజరాక్షసా (బ్రహ్మరాక్షసా)!
Verse 46
सत्येन सिद्धिं प्राप्ता हि ऋषयो ब्रह्मवादिनः ॥ सत्येन दीयते कन्या सत्यं जल्पन्ति ब्राह्मणाः ॥
సత్యం ద్వారానే బ్రహ్మవాదినులైన ఋషులు సిద్ధిని పొందారు. సత్యం ద్వారానే కన్యాదానం జరుగుతుంది; బ్రాహ్మణులు సత్యమే పలుకుతారు।
Verse 47
सत्यं जयन्ति राजानस्त्रीण्येतान्यब्रुवन्नृतम् ॥ सत्येन गम्यते स्वर्गो मोक्षः सत्येन चाप्यते ॥
సత్యం వల్ల రాజులు విజయం పొందుతారు—ఈ ముగ్గురు అసత్యం పలుకరు. సత్యం వల్ల స్వర్గం చేరుతారు; సత్యం వల్లనే మోక్షమూ లభిస్తుంది।
Verse 48
सत्येन तपते सूर्यः सोमः सत्येन राज्यते ॥ षष्ठ्यष्टमीममावास्यामुभे पक्षे चतुर्दशी ॥
సత్యం వల్ల సూర్యుడు తపిస్తాడు; సత్యం వల్ల సోముడు ప్రకాశించి అధిపత్యం వహిస్తాడు. షష్ఠి, అష్టమి, అమావాస్య, అలాగే రెండు పక్షాలలోని చతుర్దశి దినములలోనూ సత్యమే స్థిరంగా నిలుస్తుంది।
Verse 49
अस्नातानां गतिं यास्ये यद्यहं नागमे पुनः ॥ गुरुपत्नीं राजपत्नीं योऽभिगच्छति मोहितः ॥
నేను మళ్లీ తిరిగి రాకపోతే, స్నానం చేయక మరణించినవారి గతి నాకు కలుగుగాక—ఇది నా ప్రతిజ్ఞ. మోహంతో గురుపత్ని లేదా రాజపత్ని వద్దకు వెళ్లువాడు—
Verse 50
तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ याजकानां च ये लोका ये च मिथ्याभिभाषिणाम् ॥
నేను మళ్లీ తిరిగి రాకపోతే, నేను అదే గతిని పొందుగాక—దుష్ట యాజకులకు కలిగిన లోకాలు, అలాగే అబద్ధం పలికేవారికి కలిగిన లోకాలు.
Verse 51
तां गतिं सम्प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ ब्रह्मघ्ने च सुरापे वा स्तेने भग्नव्रते तथा ॥
నేను మళ్లీ తిరిగి రాకపోతే, నేను అదే గతిని పొందుగాక—బ్రాహ్మణహంతకుని గతి, లేదా మద్యపానికుని గతి, లేదా దొంగ గతి, అలాగే వ్రతభంగం చేసినవాని గతి.
Verse 52
तेषां गतिं प्रपद्येऽहं यद्यहं नागमे पुनः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा तुष्टो ब्राह्मणराक्षसः ॥
నేను మళ్లీ తిరిగి రాకపోతే, వారి గతిలోనే నేను ప్రవేశించుగాక. శ్వపాకుని (చండాలుని) మాటలు విని ఆ బ్రాహ్మణ-రాక్షసుడు సంతోషించాడు.
Verse 53
उवाच मधुरं वाक्यं गच्छ शीघ्रं नमोऽस्तु ते ॥ ब्रह्मराक्षसमुक्त्वा तु श्वपाकः कृतनिश्चयः ॥
అతడు మధురమైన మాటలు పలికాడు—“త్వరగా వెళ్ళు; నీకు నమస్కారం.” ఇలా బ్రహ్మరాక్షసునితో చెప్పి ఆ శ్వపాకుడు దృఢనిశ్చయుడయ్యాడు.
Verse 54
पुनर्गायति मह्यं वै मम भक्तौ व्यवस्थितः ॥ अथ प्रभाते विमले गीते नृत्ये च जागरे ॥
అతడు మళ్లీ నా కొరకు పాడెను, నిశ్చయంగా నా భక్తిలో స్థిరుడై. ఆపై నిర్మలమైన ఉదయంలో, గీత-నృత్యములు మరియు రాత్రి జాగరణం అనంతరం—
Verse 55
उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालं कृतनिश्चयम् ॥ क्व यासि त्वरितः साधो न च त्वं गन्तुमर्हसि ॥
అతడు దృఢనిశ్చయుడైన చాండాలునితో మధురంగా పలికెను—“సాధూ, ఇంత తొందరగా ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? నీవు వెళ్లుట యోగ్యం కాదు.”
Verse 56
जानन्कौणपपं तं च न त्वं मर्त्तुमिहार्हसि ॥ पुरुषस्य वचः श्रुत्वा चाण्डालः पुनरब्रवीत् ॥
“అతడు నీచ పాపి అని తెలిసికూడా నీవు ఇక్కడ మరణించుట తగదు.” ఆ పురుషుని మాటలు విని చాండాలుడు మళ్లీ పలికెను—
Verse 57
समयो मे कृतः पूर्वं राक्षसेन हि भक्षता ॥ तेन तत्र गमिष्यामि सत्यं च परिपालयन् ॥
చాండాలుడు అన్నాడు—“నన్ను భక్షించబోయే రాక్షసునితో నేను ముందే ఒప్పందం చేసుకున్నాను. అందువల్ల నేను అక్కడికి వెళ్తాను, సత్యాన్ని పరిరక్షిస్తూ.”
Verse 58
ततः स पद्मपत्राक्षः श्वपाकं प्रत्युवाच ह॥ मधुरां गिरमादाय विहितेनान्तरात्मना
అప్పుడు పద్మపత్రాక్షుడు శ్వపాకుని ఉద్దేశించి పలికెను; మధుర వాణిని ధరించి, అంతరాత్మను నియమించి.
Verse 59
मा गच्छ तत्र चाण्डाल यत्रासौ पापराक्षसः॥ जीवितार्थाय सत्यस्य न दोषः परिहापनात्
హే చాండాలా, ఆ పాపరాక్షసుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లవద్దు. ప్రాణరక్షణార్థం సత్యవాక్యాన్ని ఉపసంహరించుకోవడంలో దోషం లేదు.
Verse 60
ततस्तस्य वचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः॥ उवाच मधुरं वाक्यं मरणे कृतनिश्चयः
అతని మాటలు విని, దృఢవ్రతుడైన శ్వపాకుడు మరణాన్ని నిశ్చయించుకొని మధురమైన మాటలు పలికాడు.
Verse 61
नाहमेवं करिष्यामि यन्मां त्वं परिभाषसे॥ न चाहं नाशये सत्यमेतन्मे निश्चितं व्रतम्
నీవు నన్ను ఎలా చెప్పినా నేను అలా చేయను; నేను సత్యాన్ని నశింపజేయను—ఇదే నా నిశ్చిత వ్రతం.
Verse 62
सत्यमूलं जगत्सर्वं कुलं सत्ये प्रतिष्ठितम्॥ सत्यमेव परो धर्म आत्मा सत्ये प्रतिष्ठितः
సర్వ జగత్తు సత్యమూలమై ఉంది; కులపరంపర కూడా సత్యంలోనే స్థిరంగా ఉంది. సత్యమే పరమ ధర్మం; ఆత్మ కూడా సత్యంలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
Verse 63
न चैवाहं तदुत्सृज्य असत्यः स्यां कदाचन॥ नाहं मिथ्या चरिष्यामि गच्छ तात नमोऽस्तु ते
అదిని విడిచిపెట్టి నేను ఎప్పటికీ అసత్యవాది కాను. నేను మిథ్యాచరణ చేయను. వెళ్లండి తాత; మీకు నమస్కారం.
Verse 64
आगतोऽस्मि महाभाग मा विलम्बय भक्षय॥ त्वत्प्रसादादहं गन्ता वैष्णवं स्थानमुत्तमम्
నేను వచ్చితిని, ఓ మహాభాగ; ఆలస్యం చేయకుము—నన్ను భక్షించుము. నీ ప్రసాదముచేత నేను పరమ వైష్ణవ ధామమునకు గమించెదను.
Verse 65
एतानि मम गात्राणि भक्षयस्व यथेष्टतः॥ पिबोष्णं रुधिरं मह्यं पीडितोऽसि क्षुधा भृशम्
నా ఈ అవయవములను నీ ఇష్టమునుబట్టి భక్షించుము. నా ఉష్ణ రక్తమును పానము చేయుము; నీవు ఆకలిచేత అత్యంత బాధపడుచున్నావు.
Verse 66
तर्पयस्व स्वमात्मानं कुरुष्व मम वै हितम्॥ श्वपाकस्य वचः श्रुत्वा ततः स ब्रह्मराक्षसः
నిన్ను నీవే తృప్తిపరచుకొనుము; నిజముగా నా హితమును చేయుము. శ్వపాకుని వచనము విని ఆ బ్రహ్మరాక్షసుడు…
Verse 67
उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं तदनन्तरम्॥ साधु तुष्टोऽस्म्यहं वत्स सत्यं धर्मं च पालितम्
అనంతరం అతడు శ్వపాకునితో మధుర వాక్యములు పలికెను: “సాధు, వత్సా! నేను తృప్తుడను; సత్యమును ధర్మమును కాపాడితివి.”
Verse 68
चण्डालस्याविधिज्ञस्य यस्य ते मतिरीदृशी॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः सत्यसङ्गरः॥
బ్రహ్మరాక్షసుని వచనము విని సత్యనిష్ఠుడైన శ్వపాకుడు పలికెను: “విధి తెలియని చండాలునకు ఇలాంటి బుద్ధి నీకు ఎలా కలిగింది?”
Verse 69
उवाच मधुरं वाक्यं ब्रह्मराक्षसमेव तु॥ यद्यप्यहं वै चाण्डालः सर्वकर्मविवर्जितः॥
అతడు బ్రహ్మరాక్షసునితో మధుర వాక్యములు పలికెను— “యదాపి నేను చాండాలుడను, సమస్త (వైదిక) కర్మముల నుండి వర్జితుడను…”
Verse 70
तथापि सत्यं वक्तव्यं ब्रह्मराक्षस नित्यशः॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो भयानकम्॥
“అయినను, ఓ బ్రహ్మరాక్షసా, సత్యము నిత్యము పలకవలెను.” శ్వపాకుని మాటలు విని భయంకర బ్రహ్మరాక్షసుడు పలికెను.
Verse 71
उवाच मधुरं वाक्यं श्वपाकं संहितव्रतम्॥ यत्त्वया गीयते रात्रौ विष्णोर्जागरणं प्रति॥
అతడు నియమవ్రతముతో ఉన్న శ్వపాకునితో మధురంగా పలికెను— “నీవు రాత్రివేళ విష్ణు జాగరణార్థం పాడేది…”
Verse 72
फलं गीतस्य मे देहि यदीच्छेर्जীৱितं स्वकम्॥ ततो मोक्ष्यामि कल्याण भक्ष्यामि न च भीषणः॥
“నీ స్వజీవితం కావాలనుకుంటే నీ పాట ఫలము (పుణ్యం) నాకు ఇవ్వు. అప్పుడు, ఓ శుభుడా, నిన్ను విడిపిస్తాను; నిన్ను భక్షించను—భయపడకు.”
Verse 73
भक्षयामीति चोक्त्वा मां गीतपुण्यं किमिच्छसि॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षोऽब्रवीत्पुनः॥
“మీరు ‘నేను నిన్ను భక్షిస్తాను’ అని అన్నారు; అయితే నా పాట పుణ్యంలో ఏది మీకు కావాలి?” శ్వపాకుని మాటలు విని బ్రహ్మరాక్షసుడు మరల పలికెను.
Verse 74
देहि मे त्वेकयामीयं पुण्यं गीतस्य वै परम्॥ ततो मोक्ष्यसि भक्ष्येण सङ्गतः पुत्रदारकैः॥
నీ గీతమునకు చెందిన ఏకయామి (ఒక రాత్రి జాగరణ) పరమ పుణ్యాన్ని నాకు ఇవ్వు. అప్పుడు నీవు కుమారులు భార్యతో కూడి భక్షింపబడుట నుండి విముక్తి పొందుదువు.
Verse 75
श्रुत्वा राक्षसवाक्यानि चाण्डालो गीतलोभितः॥ उवाच मधुरं वाक्यं राक्षसं कृतनिश्चयः॥
రాక్షసుని మాటలు విని, గీతఫలంపై లోభపడిన చాండాలుడు నిర్ణయం చేసుకొని రాక్షసునితో మధురంగా పలికెను.
Verse 76
न गायनफलṃ दद्मि ब्रह्मरक्षस्तवेप्सितम्॥ भक्षयस्व यथान्यायं रुधिरं पिब चेप्सितम्॥
ఓ బ్రహ్మరాక్షసా! నీవు కోరిన గానఫలాన్ని నేను ఇవ్వను. నీ నియమానుసారం నన్ను భక్షించు; కోరితే రక్తమును కూడా పానము చేయి.
Verse 77
एतेन तारितोऽस्मीति तव गीतफलेन वै॥ श्रुत्वा वाक्यानि चाण्डालो राक्षसस्य निवारयन्॥
“నీ గీతఫలముచేతనే నేను రక్షింపబడ్డాను” అని రాక్షసుడు చెప్పిన మాటలు విని, చాండాలుడు అతనిని ఆపి రాక్షసుని నివారించెను.
Verse 78
उवाच मधुरं वाक्यं चाण्डालो विस्मयान्वितः ॥ किं त्वया विकृतं कर्म तद्ब्रूहि मम राक्षस ॥
విస్మయంతో నిండిన చాండాలుడు మధురంగా పలికెను—“ఓ రాక్షసా! నీవు ఏ వికృత కర్మం చేసితివి? అది నాకు చెప్పు.”
Verse 79
कर्मणो यस्य दोषेण राक्षसत्वं समागतः ॥ श्वपाकवचनं श्रुत्वा ब्रह्मरक्षो महायशाः ॥
ఒక కర్మదోషం వల్ల అతడు రాక్షసత్వ స్థితికి చేరాడు. శ్వపాకుని మాటలు విని మహాయశస్సుగల బ్రహ్మరాక్షసుడు ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.
Verse 80
श्वपाकवचनं श्रुत्वा राक्षसः पुनरब्रवीत् ॥ एकगीतस्य मे देहि यत्त्वया विष्णुसंसदि ॥
శ్వపాకుని మాటలు విని రాక్షసుడు మళ్లీ అన్నాడు—“విష్ణు సభలో నీవు పాడిన ఆ ఒక్క స్తోత్రాన్ని నాకు దయచేయి.”
Verse 81
उवाच मधुरं वाक्यं दुःखसन्तप्तमानसः ॥ नाम्ना वै सोमशर्माहं चरको ब्रह्मयोनिजः ॥
దుఃఖంతో దగ్ధమైన మనస్సుతో అతడు మధురంగా పలికాడు—“నా పేరు సోమశర్మ; నేను బ్రాహ్మణ వంశంలో జన్మించిన సంచారి తపస్విని.”
Verse 82
प्रवर्तमाने यज्ञे तु कदाचिद्दैवयोगतः ॥ उदरे जातशूलोऽहं तेन पञ्चत्वमागतः ॥
యజ్ఞం జరుగుతున్న సమయంలో, ఒకసారి దైవయోగం వల్ల నా ఉదరంలో శూలవేదన కలిగింది; దాని కారణంగా నేను మరణాన్ని పొందాను.
Verse 83
अथ पञ्चमहाराात्रे ह्यसमाप्ते क्रतौ तथा ॥ अस्य यज्ञस्य दोषेण मातङ्ग शृणु मे वचः ॥
తర్వాత ఐదవ మహారాత్రి వచ్చేసరికి కూడా క్రతువు అసంపూర్ణంగానే ఉండగా, ఈ యజ్ఞదోషం వల్ల—ఓ మాతంగ—నా మాట విను.
Verse 84
राक्षसत्वमनुप्राप्तस्तेन दुष्टेन कर्मणा ॥ मन्त्रहीनं मया तत्र स्वरहीनं च तत्कृतम् ॥
ఆ దుష్టకర్మ వల్ల నేను రాక్షసత్వాన్ని పొందాను. అక్కడ నేను చేసినది మంత్రరహితమూ, సరైన స్వరలయము లేనిదీ అయింది.
Verse 85
मोचयस्वाधमं पापाद्विष्णुगीतॆन सत्वरम् ॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः संशितव्रतः ॥
“విష్ణుగీతం ద్వారా వెంటనే నన్ను—ఈ అధముణ్ణి—పాపం నుండి విముక్తి చేయుము.” బ్రహ్మరాక్షసుని మాటలు విని, వ్రతనిష్ఠుడైన శ్వపాకుడు స్పందించుటకు సిద్ధమయ్యాడు.
Verse 86
सूत्रहीनं तथा तत्र प्राग्वंशादि कृतं मया ॥ परिमाणं च रूपं च मया तत्रोपलक्षितम् ॥
అక్కడ నేను సూత్రం (మాపు దోరు/విధి) లేకుండా ప్రాగ్వంశాది నిర్మాణాలు చేశాను; అలాగే అక్కడే నేను (అనుచితంగా) పరిమాణం మరియు రూపాన్ని నిర్ణయించాను.
Verse 87
कृतस्य तस्य दोषेण योनिं प्राप्तोऽस्मि राक्षसीम् ॥ स्वगीतफलदानेन निस्तारयितुमर्हसि ॥
ఆ చేసిన దోషం వల్ల నేను రాక్షసీ యోనిని పొందాను. మీ స్వగీత ఫలాన్ని ప్రసాదించి నన్ను ఈ స్థితి నుండి తరింపజేయుటకు మీరు అర్హులు.
Verse 88
बाढमित्येव तद्वाक्यं राक्षसं प्राब्रवीत्तदा ॥ एतस्य मम गीतस्य सुस्वरस्य फलं तु यत्
అప్పుడు అతడు రాక్షసునితో “బాఢమ్ (అలానే జరుగుగాక)” అని చెప్పి, ఆ సమయంలో మరల ఇలా పలికాడు—“ఇప్పుడు నా ఈ సుస్వరంగా పాడిన గీతానికి కలిగే ఫలం ఏదైతే—”
Verse 89
ददामि राक्षस त्वं चेन्मुच्यसे शुद्धमानसः ॥ यस्तु गायति संयुक्तं गीतकं विष्णुसन्निधौ
ఓ రాక్షసా! నీవు శుద్ధమనస్సుతో విముక్తుడవుతే నేను దీనిని ప్రసాదిస్తాను. అయితే విష్ణు సన్నిధిలో సక్రమంగా కూర్చిన గీతాన్ని ఎవడు పాడుతాడో—
Verse 90
स तारयति दुर्गाणीत्युक्त्वा तद्दत्तवान् फलम् ॥ एवं तस्मात्फलं प्राप्य श्वपाकाद्राक्षसस्तदा
“అతడు కష్టాలను దాటించును” అని చెప్పి, వాగ్దానించిన ఫలాన్ని ప్రసాదించాడు. అలా ఆ ఫలాన్ని పొందిన తరువాత, పూర్వం శ్వపాకసమాన నిందిత స్థితిలో ఉన్న ఆ రాక్షసుడు, ఆ సమయంలో…
Verse 91
कृत्वा सुविपुलं कर्म स ब्रह्मत्वमुपागतः ॥ एतद्गीतफलं देवि प्राप्नोति मनुजो भुवि
అత్యంత మహత్తరమైన కర్మ చేసి అతడు బ్రహ్మత్వాన్ని పొందెను. ఓ దేవీ! ఇదే ఈ గీతఫలం; భూమిపై మనుష్యుడు దీనిని పొందగలడు.
Verse 92
मह्यं जागरतो भद्रे गीयमानं मनस्विनि ॥ यस्तु गायति सुश्रोणि कौमुदीं द्वादशीं प्रति
ఓ భద్రే, ఓ మనస్వినీ! నేను జాగరణలో ఉన్నప్పుడు పాడబడేది—ఓ సుశ్రోణీ! కౌముదీ ఋతువులోని ద్వాదశి నాడు ఎవడు పాడుతాడో—
Verse 93
सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ यस्तु गायति गीतानि मम जागरणे सदा
సర్వసంగాన్ని విడిచిపెట్టి అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. మరియు నా జాగరణ సమయంలో ఎల్లప్పుడూ గీతాలు పాడేవాడు—
Verse 94
सर्वसङ्गात्प्रमुक्तो वै मम लोकं स गच्छति ॥ एतत्ते कथितं देवि गायनस्य फलं महत्
సర్వాసక్తుల నుండి నిజంగా విముక్తుడైనవాడు నా లోకాన్ని పొందుతాడు. ఓ దేవీ, గానమునకు సంబంధించిన ఈ మహత్తర ఫలితాన్ని నీకు చెప్పితిని.
Verse 95
यस्य गीतस्य शब्देन तरेत्संसारसागरम् ॥ वादित्रस्य प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
ఎవరి గీతధ్వనితో సంసారసాగరాన్ని దాటగలరో—ఇప్పుడు వాద్యవాయన ఫలము/మహిమను నేను వివరిస్తాను; ఓ వసుంధరా, వినుము.
Verse 96
प्राप्तवान्मानुषो येन देवेभ्यः सबलां स्वयम् ॥ शम्पातालप्रयोगेण सन्निपातेन वा पुनः
దీనివలన మనుష్యుడు స్వయంగా దేవతల నుండి ‘సబలా’ (సమృద్ధ దానం/గోవు) పొందెను—శంపాతాల ప్రయోగముచేత గానీ, మరల సన్నిపాతము (సమూహ సమాగమము) చేత గానీ.
Verse 97
नववर्षसहस्राणि नववर्षशतानि च ॥ कुबेरभवनं गत्वा मोदते वै यदृच्छया
తొమ్మిది వేల సంవత్సరాలు, ఇంకా తొమ్మిది వందల సంవత్సరాలు కూడా, కుబేరుని భవనానికి వెళ్లి అతడు యదృచ్ఛగా సౌభాగ్యమువలె ఆనందించును.
Verse 98
कुबेरभवनाद्भ्रष्टः स्वच्छन्दगमनालयः॥ शम्यादितालसंपातैर्मम लोकं स गच्छति॥
కుబేరుని భవనమునుండి పతితుడైనప్పటికీ, స్వేచ్ఛగా గమనించగల నివాసాధికారమున్నవాడు—శమ్యా మొదలైన తాళప్రహారములచేత—నా లోకాన్ని పొందును.
Verse 99
नृत्यमानस्य वक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे। मानवो येन गच्छेत् तु छित्त्वा संसारबन्धनम्॥
హే వసుంధరా, వినుము—నర్తించువాని ఫలమును నేను చెప్పుదును; దానివలన మనిషి సంసారబంధనాన్ని ఛేదించి పరమగతిని పొందును.
Verse 100
फलं प्राप्नोति सुश्रोणि मम कर्मपरायणः॥ रूपवान् गुणवान् शूरः शीलवान् सत्पथे स्थितः॥
హే సుశ్రోణి, నా కొరకు చేసిన కర్మములలో పరాయణుడైనవాడు ఫలమును పొందును; అతడు రూపవంతుడు, గుణవంతుడు, శూరుడు, శీలవంతుడు, సత్పథంలో స్థితుడగును.
Verse 101
मद्भक्तश्चैव जायेत संसारपरिमोचितः॥ यस्तु जागरितो नित्यं गीतवाद्येन नर्तकः॥
అతడు నా భక్తుడిగా జన్మించి సంసారమునుండి విముక్తుడగును; ముఖ్యంగా గీత-వాద్యములతో నిత్యం జాగరూకుడై నర్తించువాడు.
Verse 102
जम्बूद्वीपं समासाद्य राजराजस्तु जायते॥ सर्वकर्मसमायुक्तो रक्षिता वै महीपतिः॥
జంబూద్వీపమును చేరి అతడు రాజాధిరాజుగా జన్మించును; సమస్త కర్తవ్యాలలో నిపుణుడై, నిజంగా రక్షకుడూ భూపతియూ అవును.
Verse 103
मद्भक्तश्चैव जायेत मम कर्मपरायणः॥ उपहार्याणि पुष्पाणि मम कर्मपरायणः॥
అతడు నా భక్తుడిగా జన్మించి నా కొరకు చేసిన కర్మములలో పరాయణుడగును; అర్పణయోగ్యమైన పుష్పములను సమర్పించుచు—నా కర్మములోనే పరాయణుడు.
Verse 104
यो मामुपनयेद्भूमे मम कर्मपथे स्थितः॥ पुष्पाणि तत्र यावन्ति मम मूर्द्धनि धारयेत्॥
హే భూమీ! నా కోసం కర్మమార్గంలో స్థిరుడై నాకొరకు అర్పణను తెచ్చేవాడు, అక్కడ ఉన్నన్ని పుష్పాలనైనా నా శిరస్సుపై అర్పించాలి।
Verse 105
स कृत्वा पुष्कलं कर्म मम लोकं स गच्छति॥ एतत्ते कथितं देवि भक्तानां तु महौजसाम्॥
అతడు సమృద్ధమైన (ఉత్తమమైన) సేవాకర్మ చేసి నా లోకాన్ని పొందుతాడు। హే దేవీ! మహాతేజస్సు గల భక్తుల విషయమై ఇది నీకు చెప్పబడింది।
Verse 106
मम भक्तसुखार्थाय सर्वसंसारमोक्षणम्॥ य एतत्पठते भूमे कल्यमुत्थाय मानवः॥
నా భక్తుల సుఖార్థం ఇది సమస్త సంసారబంధనముల నుండి మోక్షానికి ఉపాయం. హే భూమీ! శుభకాలంలో లేచి దీనిని పఠించే మనిషి…
Verse 107
स तु तारयते जन्तुर्दश पूर्वान्दशापरान्॥ न पठेन्मूर्खमध्ये तु पिशुनानां पुरो न च॥
అతడు నిజంగా పది పూర్వజులను, పది ఉత్తరజులను తరింపజేస్తాడు. అయితే మూర్ఖుల మధ్యలో గానీ, నిందకుల సమక్షంలో గానీ దీనిని పఠించకూడదు।
Verse 108
पठेद्भागवतानां च मध्ये मुक्तिरतात्मनाम्॥ अश्रद्दधाने क्रूरे वा न पठेद्देवले तथा॥
ముక్తిలో ఆసక్తి గల భాగవత భక్తుల మధ్య దీనిని పఠించాలి. కానీ శ్రద్ధలేని లేదా క్రూరుడి సమక్షంలో, అలాగే దేవాలయ ప్రాంగణంలో కూడా దీనిని పఠించకూడదు।
Verse 109
मा पठेच्छास्त्रदूषाय अध्यायं वा कदाचन॥ यदीच्छेत्परामां सिद्धिं मम लोके महीयते॥
శాస్త్రాన్ని దూషించువానికి ఎప్పుడూ ఒక అధ్యాయమునైనా పఠించకూడదు. పరమసిద్ధిని కోరువాడు నా లోకంలో గౌరవింపబడును।
Verse 110
समीपे यदि वा दूरे गत्वा नयति गोमयम्॥ यावन्ति तत्पदान्यस्य तावद्वर्ष सहस्रकम्॥
సమీపమునుండి గానీ దూరమునుండి గానీ వెళ్లి ఎవడు గోమయాన్ని (నియత ప్రయోజనార్థం) మోసుకొనివస్తాడో, అతడు వేసిన ప్రతి అడుగుకు వేల సంవత్సరాల ఫలం చెప్పబడింది।
Verse 111
जातः सुविमलो भद्रे शरदीव यथा शशी॥ श्वपाकश्चापि सुश्रोणि मम चैवोपगायकः॥
హే భద్రే! అతడు శరదృతు చంద్రునివలె అత్యంత నిర్మలుడై జన్మించును. హే సుశ్రోణి! శ్వపాకుడైనను నా ఉపగాయకుడుగా (సేవక-గాయకుడుగా) అవుతాడు।
Verse 112
त्रिंशद्वर्षसहस्राणि त्रिंशद्वर्षशतानि च॥ पुष्करद्वीपमासाद्य स्वच्छन्दगमनालयः॥
ముప్పై వేల సంవత్సరములు మరియు ముప్పై వందల సంవత్సరములు, పుష్కరద్వీపమును చేరి అతడు స్వేచ్ఛానుసారంగా గమనం-నివాసం చేయును।
Verse 113
यदीच्छेत्सिद्धिकल्यानं मङ्गलं च मम प्रियम्॥ धर्माणां परमो धर्मः क्रियाणां परमा क्रिया॥
సిద్ధి, కల్యాణము మరియు మంగళము—నాకు ప్రియమైనవి—ఎవడు కోరునో, అతనికి ఇదే ధర్మములలో పరమ ధర్మము, క్రియలలో పరమ క్రియ.
Verse 114
तावद्वर्षशतान्याशु स्वर्गलोके महीयते॥ स्वर्गलोकात्परिभ्रष्टः शाकद्वीपं स गच्छति॥
అంతటి వందల సంవత్సరాలు అతడు స్వర్గలోకంలో త్వరగా గౌరవింపబడతాడు. స్వర్గలోకమునుండి పతనమై తరువాత శాకద్వీపమునకు వెళ్తాడు.
Verse 115
सूत उवाच॥ तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माधवस्य यशस्विनी॥ कृताञ्जलिपुटा भूयः प्रत्युवाच वसुन्धरा॥
సూతుడు పలికెను—మాధవుని ఆ వచనములు విని యశస్సుగల వసుంధర కరములు జోడించి మరల ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను.
Verse 116
तृप्तिं यास्यामि परमां विधात्रा विहितां मम॥ ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाको गीतलालसः॥
“విధాత నా కొరకు విధించిన పరమ తృప్తిని నేను పొందుదును.” బ్రహ్మరక్షసుని వాక్యము విని గీతముపై ఆసక్తిగల శ్వపాకుడు (ముందుకు) ప్రవర్తించెను.
Verse 117
सत्येन पुनरेष्यामि मन्यसे यदि मुञ्च माम्॥ सत्यमूलं जगत्सर्वं लोकाः सत्ये प्रतिष्ठिताः॥
“సత్యబలముతో నేను మరల వచ్చెదను; నీవు అంగీకరిస్తే నన్ను విడిచిపెట్టు. సమస్త జగత్తు సత్యమూలము; లోకములు సత్యమునే స్థితిచెందినవి.”
Verse 118
नमो नारायणायेति श्वपाकः परिवर्त्तते॥ ततस्त्वरितमागत्य पुमांस्तस्याग्रतः स्थितः॥
“నమో నారాయణాయ” అని పలికి శ్వపాకుడు తిరిగెను. అప్పుడు త్వరగా వచ్చి ఒక పురుషుడు అతని ఎదుట నిలిచెను.
Verse 119
एवमुक्त्वा श्वपाकोऽपि नित्यं सत्यव्रते स्थितः॥ राक्षसं समनुप्राप्तस्तमुवाचाथ पूजयन्॥
ఇట్లు చెప్పిన తరువాత, నిత్యం సత్యవ్రతంలో స్థిరుడైన శ్వపాకుడూ ఆ రాక్షసుని సమీపించి, గౌరవంతో పూజిస్తూ అతనితో పలికెను।
Verse 120
ब्रह्मरक्षोवचः श्रुत्वा श्वपाकः प्रत्युवाच ह॥ मनोऽज्ञातमिदं वाक्यं ब्रह्मरक्षो निभाषसे॥
బ్రహ్మరాక్షసుని వచనాలు విని శ్వపాకుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చెను—“ఓ బ్రహ్మరాక్షసా, నీవు పలికే ఈ మాట నా బుద్ధికి అగోచరం.”
Verse 121
सूत्रमन्त्रपरिभ्रष्टो यज्ञकर्मसु निष्ठितः॥ ततोऽहं याजयाम्यज्ञान् लोभमोहप्रपीडितः॥
సూత్రమంత్రాల నుండి భ్రష్టుడైయున్నా యజ్ఞకర్మలలో నిష్ఠగా ఉండి, తరువాత లోభమోహాలతో పీడితుడనై అజ్ఞులను యజ్ఞం చేయించితిని।
Frequently Asked Questions
The chapter frames truth (satya) and disciplined devotion (bhakti expressed through service) as ethically binding and socially transformative. In the exemplum, the caṇḍāla refuses to preserve life by breaking a promise, presenting satya-vrata as a foundational norm; simultaneously, the text links moral integrity to ecological cleanliness through acts like sweeping, plastering, and water-provision that maintain inhabited space and sacred space.
A key marker is Kaumudī Śuklapakṣa Dvādaśī (the 12th tithi of the bright fortnight associated with the Kaumudī/Kārttika cycle), highlighted in connection with Viṣṇu-jāgaraṇa and devotional singing. The text also uses quantified durations (e.g., years and thousands of years) as phala measures for specific actions.
Through the Varāha–Pṛthivī instructional frame, terrestrial stewardship is encoded as religiously meaningful maintenance: gomayalepana (a biodegradable plastering practice), saṃmārjana (removal of dust and waste), and water-giving for bathing and plastering. These acts are presented as stabilizing practices for lived environments and shrine-spaces, integrating bodily purity, spatial hygiene, and Earth-centered care into a single ethical economy.
The narrative references social categories and cultural roles rather than genealogical dynasties: a caṇḍāla/śvapāka devotee, a brahmarākṣasa identified as Somśarmā (a brahmin who fell due to ritual defects), and exemplary figures invoked in satya praise (ṛṣis, brāhmaṇas, and kings as truth-sustainers). It also references divine sovereigns and locales (Indra, Kubera; Nandanopavana, Kubera-bhavana) as part of the reward-topography.