
Aparādha-prāyaścitta-nirdeśaḥ (raktavastra–kṛṣṇavastra–andhakāra–ucchiṣṭa–varāhamāṃsa–jālapāda)
Ritual-Manual (Prāyaścitta) with Ethical-Discourse framed as terrestrial (Pṛthivī) stewardship
ఈ అధ్యాయంలో వరాహస్వామి భూమిదేవికి సామాజిక‑వైదిక అపరాధాలు మరియు వాటి ప్రాయశ్చిత్తాలను క్రమంగా ఉపదేశిస్తాడు; దీని ద్వారా కర్మభారం తగ్గి భూమిపై మానవాచారం స్థిరపడుతుందని చెబుతాడు. మొదట ఎర్ర వస్త్రం (రక్తవస్త్రం) ధరించి వరాహకర్మ/పూజకు చేరడం రజోగుణదోషమని చెప్పి, ఏకభుక్తం, వాయుభక్షణం, జలభక్షణం వంటి దశల ఉపవాసాలను విధిస్తాడు. తరువాత దీపం లేక అంధకారంలో శాస్త్రనిర్దేశం లేకుండా చేసిన స్పర్శ పతనానికి, నీచ జన్మలకు కారణమని వర్ణించి, కంటి కప్పు, నియమిత ఆహారం, నిర్దిష్ట ద్వాదశీ వ్రతంతో శుద్ధిని సూచిస్తాడు. ఆపై నల్ల వస్త్రం (కృష్ణవస్త్రం), కడగని వస్త్రాలతో కర్మ, కుక్క ఉచ్ఛిష్ట దానం, వరాహమాంస భక్షణం, జాలపాద సేవనం—ప్రతి దోషానికి పునర్జన్మ ఉదాహరణలతో పాటు ఆహార‑వ్రత ప్రాయశ్చిత్తాలు చెప్పి, చివరికి శిష్టమైన భాగవతాచారిగా పునఃప్రతిష్ఠను కలిగిస్తాడు।
Verse 1
अथ जालपादभक्षणापराधप्रायश्चित्तम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ रक्तवस्त्रेण संयुक्तो यो हि मामुपसर्पति ॥ तस्यापि शृणु सुश्रोणि कर्म संसारमोक्षणम् ॥
ఇప్పుడు ‘జాలపాద’ భక్షణంతో కలిగిన అపరాధానికి ప్రాయశ్చిత్తం. శ్రీవరాహుడు పలికెను—ఎర్ర వస్త్రం ధరించి నా దగ్గరకు వచ్చేవాడికి కూడా, ఓ సుశ్రోణి, సంసారబంధన విమోచక కర్మను విను.
Verse 2
रजस्वलासु नारीषु रजो यत्तत्प्रवर्तते ॥ तेनासौ रजसा पुष्टो कर्मदोषेण जानतः ॥
రజస్వల స్త్రీలలో ప్రవహించే రజస్సు—ఆ రజస్సు వల్ల అతడు (పురుషుడు) ప్రభావితుడై/పుష్టుడై ఉంటాడు; ఇది తెలిసికొని చేసిన కర్మదోషం.
Verse 3
वर्षाणि दश पञ्चैव वसते तत्र निश्चितात् ॥ रजो भूत्वा महाभागे रक्तवस्त्रपरायणः ॥
అతడు నిశ్చయంగా అక్కడ పదిహేను సంవత్సరాలు నివసిస్తాడు; ఓ మహాభాగే, రజస్సుగా మారినట్లుగా, ఎర్ర వస్త్రధారణలో పరాయణుడై ఉంటాడు.
Verse 4
प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि तस्य कायविशोधनम् ॥ येन शुध्यन्ति ते भूमे पुरुषाः शास्त्रनिश्चिताः ॥
నేను అతనికి ప్రాయశ్చిత్తాన్ని—అంటే దేహశుద్ధిని—వివరిస్తాను; ఓ భూమీ, శాస్త్రనిర్ణీతమైన విధానంతో ఆ పురుషులు శుద్ధి పొందుతారు.
Verse 5
एकाहारं ततः कृत्वा दिनानि दश सप्त च ॥ वायुभक्षस्त्रीण्यहानि दिनमेकं जलाशनः ॥
ఆపై ఏకాహారం (రోజుకు ఒక్కసారి భోజనం) చేస్తూ పదిహేడు రోజులు ఉండాలి; మూడు రోజులు వాయుభక్షుడై (ఉపవాసం) ఉండి, ఒక రోజు జలాహారమే చేయాలి.
Verse 6
एवं स मुच्यते भूमे मम विप्रियकारकः ॥ प्रायश्चित्तं ततः कृत्वा ममासौ रोचते सह ॥
ఇలా, ఓ భూమీ, నాపట్ల అప్రీతికరంగా ప్రవర్తించినవాడు విముక్తుడవుతాడు; ఆపై ప్రాయశ్చిత్తం చేసి మళ్లీ నాకు ప్రీతికరుడవుతాడు.
Verse 7
एतत्ते कथितं भूमे रक्तवस्त्रविभूषिते ॥ प्रायश्चित्तं महाभागे सर्वसंसारमोक्षणम् ॥
ఓ భూమీ, ఎర్ర వస్త్రాలతో అలంకృతమైనదానా, ఈ ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నీకు చెప్పాను; ఓ మహాభాగ్యవతీ, ఇది సమస్త సంసారబంధనాల నుండి విమోచనాన్ని ఇస్తుంది.
Verse 8
यस्तु मामन्धकारेषु विना दीपेन सुन्दरि ॥ स्पृशते च विना शास्त्रं त्वरमाणो विमोहितः ॥
కానీ, ఓ సుందరీ, ఎవడు చీకటిలో దీపం లేకుండా నన్ను తాకుతాడో, మరియు మోహితుడై తొందరపడి శాస్త్రాన్ని ఆశ్రయించకుండా అలా చేస్తాడో,
Verse 9
पतनाṃ तस्य वक्ष्यामि शृणुष्व त्वं वसुन्धरे ॥ तेन क्लेशं समासाद्य क्लिश्यते च नराधमः ॥
అతని పతనాన్ని నేను వివరిస్తాను; ఓ వసుంధరా, నీవు వినుము. ఆ కర్మవల్ల క్లేశాన్ని పొందీ, ఆ అధముడు బాధపడును.
Verse 10
अनन्यमानसो भूत्वा भूमे ह्येतत्प्रसाधयेत् ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि अन्धकारे तु यः पुरा ॥
ఓ భూమీ, ఏకాగ్రమనస్సుతో దీనిని విధివిధానంగా నిర్వహించాలి. పూర్వం అంధకారంలో (ఈ దోషం) చేసినవానికి ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను చెప్పుదును.
Verse 11
संस्पृशेत्सोऽपि धर्मात्मा येन लोकं मम व्रजेत् ॥ अक्ष्णोराच्छादनं कृत्वा दिनानि दश पञ्च च ॥
ధర్మాత్ముడైనవాడుకూడా నా లోకాన్ని పొందునట్లు ఆ స్పర్శక్రియను చేయాలి. కళ్లను కప్పుకొని పది రోజులు మరియు మరి ఐదు రోజులు (మొత్తం పదిహేను) ఉండాలి.
Verse 12
एकाहारं ततः कृत्वा दिनविंशं समाहितः ॥ यस्य कस्यापि मासस्य एकामेव च द्वादशीम् ॥
తర్వాత ఏకాహారంగా ఉండి, మనస్సును సమాధానపరచుకొని ఇరవై రోజులు గడపాలి. మరియు ఏ నెలలోనైనా ఒకే ద్వాదశీ తిథిని (ఎంచుకోవాలి).
Verse 13
एकाहारस्ततो भूत्वा निषीदेत्च जलाशनः ॥ ततो यवान्नं भुञ्जीत गोमूत्रेण तु पाचितम् ॥
తర్వాత ఏకాహారంగా ఉండి, కేవలం నీటినే ఆశ్రయించి కూర్చుండాలి. ఆపై గోమూత్రంతో వండిన యవాన్నాన్ని భుజించాలి.
Verse 14
प्रायश्चित्तेन चैतेन मुच्यते पातकात्ततः ॥ यः पुनः कृष्णवस्त्रेण मम कर्मपरायणः ॥
ఈ ప్రాయశ్చిత్తంతోనే అతడు ఆ పాపం నుండి విడుదలవుతాడు. అయితే మళ్లీ నల్ల వస్త్రం ధరించి నా కర్మకాండలలో పరాయణుడై అలా చేయువాడు—
Verse 15
देवि कर्माणि कुर्वीत तस्य वै पातनं शृणु ॥ घुणो वै पञ्चवर्षाणि लाजवास्तुसमाश्रयः ॥
దేవీ, ఎవడు ఈ విధంగా (అనుచితంగా) కర్మలు చేస్తాడో, అతని పతనాన్ని విను. అతడు ఐదు సంవత్సరాలు ఘుణ (చెక్క పురుగు)గా మారి, పొట్టు/తవ్వు మధ్యనే నివాసం చేసుకుంటాడు.
Verse 16
पञ्च वर्षाणि नकुलो दश वर्षाणि कच्छपः ॥ एवं भ्रमति संसारे मम कर्मपरायणः ॥
ఐదు సంవత్సరాలు అతడు నకుల (ముంగిస)గా, పది సంవత్సరాలు కచ్ఛప (తాబేలు)గా అవుతాడు. ఈ విధంగా, నా కర్మాలలో పరాయణుడైనప్పటికీ, సంసారంలో తిరుగుతూనే ఉంటాడు.
Verse 17
पारावतेषु जायेत नव वर्षाणि पञ्च च ॥ जातो ममापराधेन स्थितः पारावतो भुवि ॥
అతడు పావురాల మధ్య తొమ్మిది సంవత్సరాలు మరియు మరొక ఐదు సంవత్సరాలు (మొత్తం పద్నాలుగు) జన్మిస్తాడు. నాపై చేసిన అపరాధం వల్ల జన్మించి, భూమిపై పావురంగా నిలిచి ఉంటాడు.
Verse 18
मम तिष्ठति पार्श्वेषु यत्रैवाहं प्रतिष्ठितः ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि तस्य संसारमोक्षणे
నేను ఎక్కడ ప్రతిష్ఠితుడనై ఉన్నానో, అక్కడే అతడు నా పక్కన నిలిచి ఉంటాడు. అతని సంసారమోక్షణార్థం ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను ఉపదేశిస్తాను.
Verse 19
त्रीणि पिण्डांस्त्रिरात्रं तु एवं मुच्येत किल्बिषात् ॥ य एतेन विधानेन देवि कर्माणि कारयेत्
మూడు పిండాలను అర్పించి మూడు రాత్రుల వ్రతాన్ని ఆచరించినవాడు కిల్బిష పాపం నుండి విముక్తుడవుతాడు. దేవీ, ఈ విధానముతో కర్మలను చేయించేవాడు.
Verse 20
शुचिर्भागवतो भूत्वा मम मार्गानुसारतः ॥ न स गच्छति संसारं मम लोकं स गच्छति
శుచిగా, భాగవతుడిగా మారి నా మార్గానుసారంగా నడిచేవాడు సంసారానికి వెళ్లడు; నా లోకానికే చేరుతాడు.
Verse 21
वाससा चाप्यधौतेन यो मे कर्माणि कारयेत् ॥ शुचिर्भागवतो भूत्वा मम मार्गानुसारकः
ఉతకని వస్త్రం ధరించి నా కర్మలను చేయించేవాడు—(అయినా విధి ప్రకారం) శుచిగా, భాగవతుడిగా ఉండి నా మార్గానుసారిగా ఉండాలి.
Verse 22
तस्य दोषं प्रवक्ष्यामि अपराधं वसुन्धरे ॥ पतन्ति येन संसारं वाससोच्छिष्टकारिणः
వసుంధరా, ఆ దోషాన్ని—అపరాధాన్ని—నేను చెప్పుదును; దాని వల్ల వస్త్రోచ్ఛిష్టం చేసే వారు సంసారంలో పడిపోతారు.
Verse 23
देवि भूत्वा गजो मत्तस्तिष्ठत्येकं नरो भुवि ॥ उष्ट्रश्चैकं भवेञ्जन्म जन्म चैकं वृकस्तथा
దేవీ, (దోషఫలంగా) మత్త గజమై మనిషి భూమిపై ఒక జన్మ నిలుస్తాడు. అతడు ఒక జన్మ ఒంటెగా, అలాగే ఒక జన్మ తోడేలుగా అవుతాడు.
Verse 24
गोमायुरेकं जन्मापि जन्म चैकं हयस्तथा ॥ सारङ्गस्त्वेकजन्मा वै मृगो भवति वै ततः
అతడు ఒక జన్మలో నక్కగా, అలాగే ఒక జన్మలో గుర్రంగా ఉంటాడు. తరువాత ఒక జన్మలో సారంగ (జింక)గా, ఆపై మృగం (జింక)గా అవుతాడు.
Verse 25
सप्तजन्मान्तरं पश्चात्ततो भवति मानुषः ॥ मद्भक्तश्च गुणज्ञश्च मम कर्मपरायणः
ఏడు జన్మల అంతరం తరువాత అతడు మనిషిగా అవుతాడు. అతడు నా భక్తుడు, గుణాలను తెలిసినవాడు, నా విధిత కర్మలలో నిమగ్నుడు.
Verse 26
दक्षो निरपराधश्च अहङ्कारविवर्जितः ॥ धरण्युवाच ॥ श्रुतमेतन्मया देव यत्त्वया समुदाहृतम्
అతడు దక్షుడు, అపరాధరహితుడు, అహంకారవర్జితుడు. ధరణి పలికింది—ఓ దేవా, మీరు ప్రకటించినదాన్ని నేను విన్నాను.
Verse 27
संसारं वाससोच्छिष्टा येन गच्छन्ति मानुषाः ॥ प्रायश्चित्तं च मे ब्रूहि सर्वकर्मसुखावहम्
వస్త్ర-ఉచ్ఛిష్ట అపవిత్రత వల్ల మనుషులు చేరే సంసారాన్ని గురించి, సమస్త కర్మాలకు శుభప్రదమైన ప్రాయశ్చిత్తాన్ని కూడా నాకు చెప్పండి.
Verse 28
प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि मम कर्मपरायणः ॥ यावकेन त्रीण्यहानि पिण्याकेन दिनत्रयम् ॥
నా విధిత కర్మాలలో పరాయణుడైనవానికి ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెబుతున్నాను: మూడు రోజులు యావక (యవగంజి)తో, మూడు రోజులు పిణ్యాక (నూనెఖలి)తో జీవించాలి.
Verse 29
पर्णभक्षस्त्रीण्यहानि पयोभक्षो दिनत्रयम् ॥ पायसेन त्रिरात्रं तु वायुभक्षो दिनत्रयम् ॥
మూడు దినాలు ఆకులనే ఆహారంగా, మూడు దినాలు పాలనే ఆహారంగా; తరువాత మూడు రాత్రులు పాయసం (క్షీరాన్నం)తో; మరల మూడు దినాలు వాయుభక్షణం అంటే ఉపవాసం చేయాలి।
Verse 30
एवं कृत्वा महाभागे वाससोच्छिष्टकारिणः ॥ अपराधं न विन्देरन्संसारं न प्रयान्ति च ॥
ఓ మహాభాగే! ఈ విధంగా చేసినచో, వస్త్రోచ్ఛిష్టం వల్ల అపవిత్రత చేసినవారు మరల అపరాధాన్ని పొందరు; అలాగే సంసారచక్రంలోనికి ప్రవేశించరు।
Verse 31
श्वानोच्छिष्टं तु यो दद्यान्मम कर्मपरायणः ॥ पापं तस्य प्रवक्ष्यामि संसारे च महद्भयम् ॥
కుక్క ఉచ్ఛిష్టంతో అపవిత్రమైనదాన్ని ఇతరులకు ఇచ్చేవాడు—తాను నా విధించిన కర్మాచరణకు పరాయణుడనని చెప్పుకున్నా—అతని పాపాన్ని, సంసారంలో కలిగే మహాభయాన్ని నేను ప్రకటిస్తాను।
Verse 32
श्वानो वै सप्त जन्मानि गोमायुः सप्त वै तथा ॥ उलूकः सप्तवर्षाणि पश्चाज्जायेत मानुषः ॥
అతడు ఏడు జన్మలు కుక్కగా, అలాగే ఏడు జన్మలు గోమాయు (నక్క/శృగాలం)గా; తరువాత ఏడు సంవత్సరాలు గుడ్లగూబగా; ఆపై మనుష్యుడిగా జన్మిస్తాడు।
Verse 33
विशुद्धात्मा श्रुतिज्ञश्च मद्भक्तश्चैव जायते ॥ गृहे भागवतोत्कृष्टे अपराधविवर्जितः ॥
అనంతరం అతడు విశుద్ధాత్ముడిగా, శ్రుతిజ్ఞానమున్నవాడిగా, నా భక్తుడిగా జన్మిస్తాడు; భాగవతులలో ఉత్తమమైన గృహంలో, అపరాధరహితుడై।
Verse 34
शृणु तत्त्वेन वसुधे प्रायश्चित्तं महौजसम् ॥ तरन्ति मानुषा येन त्यक्त्वा संसारसागरम् ॥
హే వసుధా, తత్త్వముగా ఆ మహౌజస్వి ప్రాయశ్చిత్తాన్ని వినుము; దానివలన మనుష్యులు సంసారసాగరాన్ని విడిచి దాటుదురు.
Verse 35
मूलभक्षो दिनत्रय्यां फलाहारो दिनत्रयम् ॥ शाकभक्षो दिनत्रय्यां पयोभक्षो दिनत्रयम् ॥
మూళ్లను మూడు దినములు భక్షించాలి; మూడు దినములు ఫలాహారం చేయాలి; మూడు దినములు శాకభక్షణం చేయాలి; మూడు దినములు పాలు మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకోవాలి.
Verse 36
दध्याहारो दिनत्रय्यां पायसेन दिनत्रयम् ॥ वाय्वाहारो दिनत्रय्यां स्नानं कृत्वा दृढव्रतः ॥
మూడు దినములు పెరుగు ఆహారంగా తీసుకోవాలి; మూడు దినములు పాయసం (ఖీరు) తీసుకోవాలి; మూడు దినములు వాయ్వాహారం (ఉపవాసం) చేయాలి. స్నానం చేసి దృఢవ్రతుడై ఉండాలి.
Verse 37
भुक्त्वा वराहमांसं तु यश्च मामिह सर्पति ॥ पातनं तस्य वक्ष्यामि यथा भवति सुन्दरी ॥
కాని ఎవడు వరాహమాంసం భక్షించి ఇక్కడ నన్ను సమీపించునో, ఓ సుందరీ, అతని పతనం ఎలా జరుగునో నేను చెప్పెదను.
Verse 38
वराहो दश वर्षाणि कृत्वानुचरते वने ॥ व्याधो भूत्वा महाभागे समाः पञ्च च सप्त च ॥
అతడు పది సంవత్సరములు వరాహుడై అడవిలో సంచరిస్తాడు; ఓ మహాభాగే, తరువాత వ్యాధుడు (వేటగాడు)గా అయి ఐదు మరియు ఏడు—మొత్తం పన్నెండు సంవత్సరములు ఉంటాడు.
Verse 39
ततश्च मूषको भूत्वा वर्षाणि च चतुर्दश ॥ ऊनविंशतिवर्षाणि यातुधानश्च जायते ॥
తదనంతరం అతడు మూషకుడై పద్నాలుగు సంవత్సరాలు జీవిస్తాడు; మరియు పందొమ్మిది సంవత్సరాలు యాతుధానుడు (హానికర దైత్యుడు)గా జన్మిస్తాడు।
Verse 40
सल्लकी चाष्टवर्षाणि जायते भवने बहु ॥ व्याघ्रस्त्रिंशच्च वर्षाणि जायते पिशिताशनः ॥
అతడు సల్లకీ రూపంలో ఎనిమిది సంవత్సరాలు, అనేకులు/అనేక సంపదలున్న ఇంట జన్మిస్తాడు; మరియు వ్యాఘ్రుడిగా, మాంసాహారిగా, ముప్పై సంవత్సరాలు జన్మిస్తాడు।
Verse 41
एवं संसारितां गत्वा वराहामिषभक्षकः ॥ जायते विपुले सिद्धे कुले भागवते तथा ॥
ఇలా వరాహమాంసభక్షకుడిగా సంసారచక్రంలో తిరిగి, తరువాత అతడు విశిష్టమైన, సిద్ధమైన మరియు భాగవత (భక్త) వంశంలో జన్మిస్తాడు।
Verse 42
हृषीकेशवचः श्रुत्वा सर्वं सम्पूर्णलक्षणम् ॥ शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वाक्यं चेदमुवाच ह ॥
హృషీకేశుని వాక్యాలను—సర్వంగా సంపూర్ణ లక్షణాలతో ఉన్నవాటిని—విని, అతడు శిరస్సు వంచి, అంజలి ఘటించి, ఈ మాటలు పలికాడు।
Verse 43
एतन मे परमं गुह्यं तव भक्तसुखावहम् ॥ वराहमांसभक्तस्तु येन मुच्येत किल्बिषात् ॥
ఇది నాకు పరమ గుహ్యం, మీ భక్తులకు శుభప్రదం—వరాహమాంసం భక్షించే వాడు ఏ ఉపాయంతో కిల్బిషం (దోషం/పాపం) నుండి విముక్తుడవుతాడు?
Verse 44
तरन्ति मानुषा येन तिर्यक्संसारसागरात् ॥ गोमयेन दिनं पञ्च कणाहारेण सप्त वै ॥
ఏ ఉపాయంతో మనుష్యులు తిర్యక్యోని సంసారసాగరాన్ని దాటగలరో—అందుకు ఐదు రోజులు గోమయం సేవించి, ఏడు రోజులు కణ (ధాన్యకణ) ఆహారం తీసుకోవాలి.
Verse 45
पानीयं तु ततो भुक्ता तिष्ठेत्सप्तदिनं ततः ॥ अक्षारलवणं सप्त सक्तुभिश्च तथा त्रयः ॥
ఆపై కేవలం నీరు మాత్రమే త్రాగి తదుపరి ఏడు రోజులు అలాగే ఉండాలి. తరువాత ఏడు రోజులు క్షార-లవణ రహితంగా ఉండి, అలాగే మూడు రోజులు సక్తు (వేపిన పిండి) తీసుకోవాలి.
Verse 46
क्षान्तं दान्तं तथा कृत्वा अहङ्कारविवर्जितः ॥ दिनान्येकोनपञ्चाशच्चरेत्कृतविनिश्चयः ॥
తనను క్షమాశీలుడిగా, ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉన్నవాడిగా చేసుకొని, అహంకారాన్ని విడిచి, దృఢ సంకల్పంతో నలభై తొమ్మిది రోజులు ఈ నియమాన్ని ఆచరించాలి.
Verse 47
विमुक्तः सर्वपापेभ्यः ससंज्ञो विगतज्वरः ॥ कृत्वा मम च कर्माणि मम लोकं स गच्छति ॥
అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై, సంపూర్ణ చైతన్యంతో, జ్వరరహితుడై, నా విధించిన కర్మలను ఆచరించి నా లోకానికి చేరుతాడు.
Verse 48
जालपादं भक्षयित्वा यस्तु मामुपसर्पति ॥ जालपादस्ततो भूत्वा वर्षाणि दश पञ्च च ॥
జాలపాదాన్ని భక్షించి తరువాత నన్ను ఆశ్రయించేవాడు, దాని ఫలంగా జాలపాదుడై పది మరియు ఐదు—అంటే పదిహేను సంవత్సరాలు అలాగే ఉంటాడు.
Verse 49
कुम्भीरो दश वर्षाणि पञ्च वर्षाणि सूकरः ॥ तावद्भ्रमति संसारे मम चैवापराधतः ॥
పది సంవత్సరాలు అతడు కుంభీరుడు (మకరం)గా, ఐదు సంవత్సరాలు శూకరుడిగా అవుతాడు; నా పట్ల చేసిన అపరాధం వల్ల అంతకాలం సంసారంలో తిరుగుతాడు.
Verse 50
कृत्वा तु दुष्करं कर्म जायते विपुले कुले ॥ शुद्धो भागवतश्रेष्ठो ह्यपराधविवर्जितः ॥
కాని కఠినమైన ప్రాయశ్చిత్తకర్మను చేసి అతడు గొప్ప కులంలో జన్మిస్తాడు—శుద్ధుడై, ఉత్తమ భాగవతభక్తుడై, నిజంగా అపరాధరహితుడై.
Verse 51
सर्वकर्माण्यतिक्रम्य मम लोकं स गच्छति ॥ प्रायश्चित्तं प्रवक्ष्यामि जालपादस्य भक्षणे ॥
సర్వ కర్మబంధాలను అతిక్రమించి అతడు నా లోకానికి చేరుతాడు. ఇప్పుడు జాలపాద భక్షణానికి ప్రాయశ్చిత్తాన్ని నేను ఉపదేశిస్తాను.
Verse 52
तरन्ति मनुजा येन घोरसंसारसागरात् ॥ यावकान्नं दिनत्र्यां वायुभक्षो दिनत्रयम् ॥
ఏ నియమాచరణతో మనుష్యులు ఘోర సంసారసాగరాన్ని దాటుతారో: మూడు రోజులు యావకాన్నం, మరియు మూడు రోజులు వాయుభక్షణం (అంటే ఉపవాసం).
Verse 53
फलभक्षो दिनत्र्यां तिलभक्षो दिनत्रयम् ॥ अक्षारलवणान्नाशी पुनस्तत्र दिनत्रयम् ॥
మూడు రోజులు ఫలభక్షణం చేయాలి; మూడు రోజులు తిలభక్షణం చేయాలి; తరువాత మళ్లీ మూడు రోజులు క్షారం, ఉప్పు లేని అన్నం భుజించాలి.
Verse 54
दशपञ्च दिनान्येवं प्रायश्चित्तं समाचरेत् ॥ जालपादापराधस्य एवं कुर्वीत शोधनम्॥ विनीतात्मा शुचिर्भूत्वा य इच्छेत्सुशुभां गतिम् ॥
ఈ విధంగా పదిహేను రోజులు విధివిధానంగా ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి. జాలపాద సంబంధ అపరాధానికి ఇలానే శుద్ధి చేయాలి. వినీతమనస్సుతో, శుచిగా మారి, శుభగతిని కోరువాడు ఇలా చేయాలి.
Verse 55
अन्धो भूत्वा महाभागे एकं जन्म तमोमयः ॥ सर्वाशी सर्वभक्षश्च मानवः सोऽभिजायते ॥
ఓ మహాభాగే! అంధుడై అతడు ఒక జన్మంతా తమోమయ స్థితిలో ఉంటాడు; అతడు మనుష్యుడిగా పుట్టి ఏదైనా తినేవాడు—సర్వభక్షకుడవుతాడు.
Verse 56
येनासौ लभते सिद्धिं कृष्णवस्त्रापराधतः ॥ सप्ताहं यावकं भुक्त्वा त्रिरात्रं सक्तुपिण्डिकाम् ॥
కృష్ణవస్త్ర సంబంధ అపరాధం నుండి అతడు సిద్ధి (శుద్ధి) పొందే విధానం ఇది—ఒక వారం యావకాన్ని భుజించి, మూడు రాత్రులు సక్తు పిండికను (గుండ్రని ముద్ద) తీసుకోవాలి.
Verse 57
किल्बिषाद्येन मुच्यन्ते तव कर्मपरायणाः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि कथ्यमानं मयाऽनघे ॥
“ఏ విధానంతో నీకు చెందిన కర్మపరాయణులు పాపాది నుండి విముక్తి పొందుతారు?” శ్రీవరాహుడు అన్నాడు—“హే దేవి, హే అనఘే! నేను చెప్పుచున్నదాన్ని తత్త్వంగా విను.”
Verse 58
एवं दिनान्येकविंशत्कृत्वा वै शुभलक्षणम् ॥ अपराधं न विन्देत मम लोकं स गच्छति
ఈ విధంగా ఇరవై ఒక రోజులు శుభలక్షణమైన నియమాన్ని ఆచరించినవాడు అపరాధంలో పడడు; అతడు నా లోకానికి చేరుతాడు.
Verse 59
तिलभक्षो दिनान्सप्त पाषाणस्य च भक्षकः ॥ पयो भुक्त्वा दिनं सप्त कारयेद्बुद्धिमान्मनः
ఏడు దినములు నువ్వులనే భక్షించి, తపస్సు నిమిత్తం ‘రాతివంటి’ కఠినాహారమును కూడా స్వీకరించాలి; తదుపరి ఏడు దినములు కేవలం పాలు మాత్రమే తీసుకొని జ్ఞానుడు మనస్సును స్థిరపరచి నియమించాలి।
The text frames ethical self-restraint (śauca, controlled diet, and rule-governed action) as a corrective technology for social harm: transgressions in ritual approach, impurity, and careless conduct are said to destabilize one’s karmic trajectory, while prāyaścitta restores disciplined participation in communal and terrestrial order (with Pṛthivī as the dialogic witness).
A specific lunar marker appears: observance on a dvādaśī (12th lunar day), described as choosing a dvādaśī within any month (yasya kasyāpi māsasya ekāmeva ca dvādaśīm). Most other prescriptions are counted by day-units (e.g., 3, 7, 15, 20, 21 days; saptāha; trirātra) rather than seasons.
Although the instructions are ritual-ethical, the dialogue’s framing with Pṛthivī positions human discipline as a component of terrestrial stability: purity rules, restraint, and regulated consumption function as norms that reduce harmful excess and disorder on Earth, presenting an early model of “ecology through conduct” rather than a geography-based environmental program.
No royal dynasties, named sages, or administrative lineages are referenced. The only explicit figures are Varāha (as instructor) and Pṛthivī (as questioner), with social categories implied through terms like bhāgavata and generic rebirth exempla (animals and humans) used for moral illustration.