Adhyaya 119: Ritual Regulations on Permissible Foods for Offering and Consumption

Verse 1

अथ भोज्यनियमविधिः ॥ धरण्युवाच ॥ एवं कर्मविधिं श्रुत्वा सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ प्रसन्नवदनं देवं पुनर्वाक्यमुवाच ह ॥

ఇప్పుడు భోజ్యనియమ విధి (వివరణ) ప్రారంభమవుతుంది. ధరణి పలికింది—సర్వసంసారచక్రమునకు మోక్షమిచ్చే ఈ కర్మవిధిని విని, ప్రసన్నముఖుడైన దేవునితో ఆమె మళ్లీ మాటలాడింది।

Verse 2

एवं महौजसं कर्म तव मार्गानुसारतः ॥ त्वत्तस्तु प्रापणविधिस्तव प्रीत्या मया श्रुतः ॥

ఈ విధంగా, మీ మార్గానుసారంగా మహాతేజస్సుగల ఈ కర్మను నేను విన్నాను; అలాగే మీ ప్రీతికోసం మీ నుండే ‘ప్రాపణ’ విధానమును కూడా విన్నాను।

Verse 3

केन द्रव्येण संयुक्तं तन्ममाचक्ष्व माधव ॥ वसुधाया वचः श्रुत्वा वराहः प्रीतमानसः ॥

‘దానిని ఏ ద్రవ్యముతో కలపాలి? ఓ మాధవా, నాకు చెప్పండి.’ వసుధ మాటలు విని వరాహుడు మనసారా సంతోషించాడు।

Verse 4

उवाच धर्मसंयुक्तं धर्मज्ञो वाक्यकोविदः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ येन मन्त्रेण संयुक्तो मम प्रापणकं नयेत् ॥

ధర్మసంబంధమైన మాటలను ఆయన పలికాడు—ఆయన ధర్మజ్ఞుడు, వాక్యనిపుణుడు. శ్రీవరాహుడు పలికెను—‘ఏ మంత్రంతో సంయుక్తం చేసి నా ప్రాపణకం (ప్రాపణార్పణ) నిర్వహించాలి?’

Verse 5

सप्त व्रीहींस्ततो गृह्य पयसासह संयुतम् ॥ परमं तस्य शाकानि मधूकोदुम्बरं तथा ॥

‘తర్వాత ఏడు వ్రీహులు (బియ్యం) తీసుకొని పాలతో కలిపి; దానికి ఉత్తమ శాకములు (కూరగాయలు) మరియు మధూక, ఉదుంబరమును కూడా చేర్చాలి।’

Verse 6

एते चान्ये च बहवः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ कर्मण्याश्च त एतेषां ये मया परिकीर्तिताः ॥

ఇవి మరియు మరెన్నో—వందలుగా, వేలలుగా—కర్మకాండకు కూడా యోగ్యమైనవే; వాటిలో నేను పేర్కొన్నవే ఇక్కడ గణించబడ్డాయి.

Verse 7

व्रीहीणां च प्रवक्ष्यामि उपयोग्यानि माधवि ॥ एकाग्रं मानसं कृत्वा प्रापणं शृणु सुन्दरि ॥

ఓ మాధవీ, యోగ్యమైన బియ్యపు రకాలను కూడా నేను వివరిస్తాను. మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి, ఓ సుందరీ, ప్రాపణ విధానాన్ని విను.

Verse 8

धर्मचिल्लिकशाकं च सुगन्धं रक्तमालिकौ ॥ दीर्घशालिमहाशाली वरकुङ्कुममाक्षिकौ ॥

‘ధర్మచిల్లిక’ అనే శాకము, అలాగే ‘సుగంధ’ ‘రక్తమాలికా’; ‘దీర్ఘశాలి’ ‘మహాశాలి’; ఇంకా ‘వరకుంకుమ’ ‘ఆక్షిక’—ఇవి (బియ్యపు రకాలు).

Verse 9

आमोदा शिवसुन्दर्यौ शिरीकाकुलशालिकाः ॥ विविधं यावकान्नं च ज्ञेयान्येतानि कर्मणि ॥

‘ఆమోదా’ ‘శివసుందరీ’, అలాగే ‘శిరీకాకుల-శాలికా’ రకాలు; ఇంకా యావక ధాన్యంతో చేసిన వివిధ అన్నపదార్థాలు—ఇవి కర్మలో యోగ్యమని తెలుసుకోవాలి.

Verse 10

श्यामाकमिति चोक्तानि कर्माण्यानि वसुन्धरे ॥ कर्माण्यानि च शाकानि विजानीहि वसुन्धरे ॥

ఓ వసుంధరా, ‘శ్యామాక’ (ఒక రకమైన చిరుధాన్యం) మొదలైనవి కర్మకాండకు యోగ్యమని చెప్పబడినవి. ఓ వసుంధరా, కర్మకు తగిన శాకాలను కూడా తెలుసుకో.

Verse 11

एतानि प्रतिगृह्णामि यच्च भागवतं प्रियम् ॥ मार्गमांसं वरं छागं शासं समनुयुज्यते ॥

నేను ఇవన్నీ స్వీకరిస్తాను; భగవద్భక్తునికి (భాగవతునికి) ప్రియమైనదేదైనా కూడా. మాంసాలలో మార్గమాంసం శ్రేష్ఠమని చెప్పబడింది; మేకమాంసం ఉత్తమమని ప్రశంసించబడుతుంది, శాస్త్రవిధిగా సమ్యకంగా వినియోగించవలెనని చెప్పబడింది.

Verse 12

एतानि प्रापणे दद्यान्मम चैतत्प्रियावहम् ॥ युञ्जानो वितते यज्ञे ब्राह्मणे वेदपारगे ॥

వితరణ సమయంలో ఇవి దానంగా ఇవ్వాలి; ఇది నాకు ప్రీతికరమైనది. యజ్ఞం విధిగా విస్తరింపబడుతున్నప్పుడు, వేదపారగుడైన బ్రాహ్మణునికి (ఈ దానాలను) వినియోగించాలి.

Verse 13

भागो ममास्ति तत्रापि पशूनां छागलस्य च ॥ माहिषं वर्जयेन्मह्यं क्षीरं दधि घृतं ततः ॥

అక్కడ నా భాగమూ ఉంది—పశువుల అర్పణాలలో ప్రత్యేకంగా మేకదే. నా కోసం మహిషాన్ని వర్జించాలి; దాని బదులుగా పాలు, పెరుగు, నెయ్యి అర్పించాలి.

Verse 14

वर्जयेत्तत्र मांसानि यजुषा वैष्णवोऽश्नुते ॥ परं पायसमपि वर्ज्यानि तन्मांसं चेतकः खुरे ॥

ఆ సందర్భంలో మాంసాలను వర్జించాలి; వైష్ణవుడు యజుః మంత్రాలతో (నియమబద్ధంగా) మాత్రమే భుజిస్తాడు. ఆ మాంసంతో సంబంధముంటే అత్యుత్తమ పాయసమూ వర్జ్యమే—ఇదే ఈ భాగంలోని ఉపదేశం.

Verse 15

पक्षिणां च प्रवक्ष्यामि ये प्रयोज्या वसुन्धरे ॥ ये चैव मम क्षेत्रेषु उपयुज्यन्ति नित्यशः ॥

ఓ వసుంధరా, పక్షుల విషయములోనూ నేను చెప్పుదును—ఏవి ప్రయోజ్యమో, నా పవిత్ర క్షేత్రాలలో నిత్యం ఉపయోగించబడేవో.

Verse 16

लावकं वार्त्तिकं चैव प्रशस्तं च कपिञ्जलम् ॥ एते चान्ये च बहवः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

లావకము, వార్త్తికము మరియు ప్రశంసింపబడిన కపిఞ్జలము—ఇవి మరియు మరెన్నో, వందలుగా, వేలుగా (యోగ్యములుగా) పేర్కొనబడినవి।

Verse 17

मम कर्मणि योग्याः ये ते मया परिकीर्तिताः ॥ यस्त्वेतत्तु विजानीयात्कर्मकर्ता तथैव च ॥

నా కర్మకాండకు యోగ్యమైనవాటిని నేను వివరించాను. దీనిని యథార్థంగా తెలిసినవాడే నిజమైన కర్మకర్త.

Verse 18

नापराध्नोति स नरो मम चोक्तं वचः प्रियॆ ॥ ते च भोज्याश्च माङ्गल्या मम भक्तसुखावहाः ॥

ప్రియే, నేను చెప్పిన వాక్యమును అనుసరించి నడిచే మనిషి అపరాధం చేయడు. అవి భోజ్యములు, మంగళకరములు, నా భక్తులకు సుఖకరములు.

Verse 19

कर्मण्या मुद्गमाषा वै तिलकङ्गुकुलित्थकाः ॥ गवेदुकं महामोहं मकुष्ठमथवाहिजाम् ॥

కర్మకాండకు ముద్గము, మాషము; నువ్వులు, కంగు, కులిత్థ; గవేదుక, మహామోహ, మకుష్ఠ మరియు వాహిజా (యోగ్యములు).

Verse 20

ततो यष्टव्यमेवं हि य इच्छेत् सिद्धिमुत्तमाम् ॥ य एतेन विधानेन यजिष्यति वसुन्धरे

కాబట్టి ఉత్తమ సిద్ధిని కోరువాడు ఇలానే యజ్ఞం చేయవలెను. ఓ వసుంధరా, ఈ విధానమున ప్రకారం యజించువాడు (ఫలాన్ని పొందును).