Paingala Upanishad 13 — Verse 13

Sanskrit (Devanagari)

अमृतेन तृप्तस्य पयसा किं प्रयोजनम्। एवं स्वात्मानं ज्ञात्वा वेदैः प्रयोजनं किं भवति। ज्ञानामृततृप्तयोगिनो न किञ्चित्कर्तव्यमस्ति। तदस्ति चेन्न स तत्त्वविद्भवति। दूरस्थोऽपि न दूरस्थः पिण्डवर्जितः पिण्डस्थोऽपि प्रत्यगात्मा सर्वव्यापी भवति॥१३॥

Padapatha (Word Split)

अमृतेन । तृप्तस्य । पयसा । किम् । प्रयोजनम् । एवम् । स्व-आत्मानम् । ज्ञात्वा । वेदैः । प्रयोजनम् । किम् । भवति । ज्ञान-अमृत-तृप्त-योगिनः । न । किञ्चित्-कर्तव्यम् । अस्ति । तत् । अस्ति । चेत् । न । सः । तत्त्व-वित् । भवति । दूर-स्थः । अपि । न । दूर-स्थः । पिण्ड-वर्जितः । पिण्ड-स्थः । अपि । प्रत्यक्-आत्मा । सर्व-व्यापी । भवति ॥१३॥

IAST Transliteration

amṛtena tṛptasya payasā kiṃ prayojanam | evaṃ svātmānaṃ jñātvā vedaiḥ prayojanaṃ kiṃ bhavati | jñānāmṛta-tṛpta-yogino na kiñcit-kartavyam asti | tad asti cen na sa tattvavid bhavati | dūrastho 'pi na dūrasthaḥ piṇḍa-varjitaḥ piṇḍastho 'pi pratyagātmā sarvavyāpī bhavati ||13||

Translation

అమృతంతో తృప్తుడైనవానికి పాలతో ఏమి ప్రయోజనం? అలాగే స్వాత్మస్వరూపాన్ని తెలిసిన తరువాత వేదాల వల్ల ఏమి ప్రయోజనం? జ్ఞానామృతంతో తృప్తుడైన యోగికి ఏ కర్తవ్యమూ మిగలదు. ఏదైనా చేయవలసినది మిగిలితే అతడు తత్త్వవిదుడు కాడు. దూరంలో ఉన్నా దూరం కాదు; దేహరహితుడైనా దేహస్థుడైనా—ప్రత్యగాత్మ సర్వవ్యాపిగా అవుతుంది॥१३॥

Academic Translation

For one satisfied with nectar (amṛta), what purpose is there for milk? Thus, having known one’s own Self, what purpose do the Vedas serve? For the yogin satisfied with the nectar of knowledge, there is nothing whatsoever that must be done. If there remains something to be done, then he is not a knower of Reality. Though ‘far’, he is not far; though free of the body, though in the body, the inner Self becomes all-pervading.

Verse Context

• Moksha through Atman-Brahman knowledge; akartṛtva (non-doership) and all-pervasiveness of the inner Self
• Mahavakya: Supports ‘ahaṃ brahmāsmi’ and ‘tat tvam asi’ by asserting Self-knowledge as complete fulfillment and the Self as all-pervading, beyond bodily limitation
• Atharva
• Chandas: Prose