Maitreya Upanishad 22 — Verse 22

Sanskrit (Devanagari)

कायिकादिविमुक्तोऽस्मि निर्गुणः केवलोऽस्म्यहम् । मुक्तिहीनोऽस्मि मुक्तोऽस्मि मोक्षहीनोऽस्म्यहं सदा ॥२२॥

Padapatha (Word Split)

कायिक-आदि-विमुक्तः अस्मि । निर्गुणः केवलः अस्मि अहम् । मुक्ति-हीनः अस्मि । मुक्तः अस्मि । मोक्ष-हीनः अस्मि अहम् सदा ॥२२॥

IAST Transliteration

kāyikādivimukto 'smi nirguṇaḥ kevalo 'smy aham | muktihīno 'smi mukto 'smi mokṣahīno 'smy ahaṃ sadā ||22||

Translation

నేను దేహాది సమస్త ఉపాధుల నుండి విముక్తుడను; నేను నిర్గుణుడను, కేవల ఆత్మస్వరూపుడను. నాలో ‘ముక్తి’ అనే భావమూ లేదు, అయినా నేను ముక్తుడనే; ‘మోక్ష’ భావమూ లేదు, అయినా నేను సదా స్వరూపస్థుడను.

Academic Translation

I am freed from the bodily and the rest (i.e., all adjuncts); I am without qualities; I alone am. I am devoid of liberation; I am liberated; I am ever devoid of mokṣa.

Verse Context

• Ātman/Brahman as nirguṇa and kevala; transcendence of mokṣa as a conceptual category (Advaita)
• Mahavakya: Supports ‘ahaṃ brahmāsmi’ and ‘tat tvam asi’ by asserting the self as nirguṇa, non-dual, and beyond all upādhis; also resonates with ‘ayam ātmā brahma’ (self as Brahman)
• Yajur
• Kṛṣṇa-Yajurveda (Maitrāyaṇīya śākhā) Shakha
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka-style)