Verse 12
Kaivalya
Sanskrit (Devanagari)
स एव मायापरिमोहितात्मा शरीरमास्थाय करोति सर्वम् ।
स्त्र्यन्नपानादिविचित्रभोगैः स एव जाग्रत्परितृप्तिमेति ॥१२॥
Padapatha (Word Split)
सः एव माया-परिमोहित-आत्मा । शरीरम् आस्थाय करोति सर्वम् ।
स्त्री-अन्न-पान-आदि-विचित्र-भोगैः । सः एव जाग्रत्-परितृप्तिम् एति ॥१२॥
IAST Transliteration
sa eva māyāparimohitātmā śarīram āsthāya karoti sarvam |
strī-annapānādivicitrabhogaiḥ sa eva jāgrat-paritṛptim eti ||12||
Translation
అదే ఆత్మ మాయచేత పరిమోహితమై శరీరాన్ని ఆశ్రయించి సమస్త కార్యములను చేస్తుంది; స్త్రీ, అన్నం, పానం మొదలైన విచిత్ర భోగాల ద్వారా అదే జాగ్రతావస్థలో తృప్తిని పొందుతుంది.
Academic Translation
That very Self, deluded by māyā, taking hold of the body, performs everything; and by the various enjoyments of woman, food, drink, and the like, that very one attains satisfaction in the waking state.
Verse Context
Māyā/avidyā causing dehābhimāna (body-identification), kartṛtva-bhoktṛtva (doership/enjoyership), and saṃsāraMahavakya: Contrasts with the mahāvākya purport: when ‘I’ is taken as body-mind under māyā, one is a doer/enjoyer; when ‘I’ is known as Brahman (Aham brahmāsmi / Tat tvam asi), this delusion is sublated.AtharvaAtharva-veda (Kaivalya Upaniṣad; śākhā attribution not firmly fixed in extant recensions) ShakhaChandas: Anuṣṭubh (śloka-like)