Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 28

तस्मात्तिलोदकीस्नानं सर्वपापहरं मुने । कर्त्तव्यं सुप्रयत्नेन प्राणिभिर्धर्मकांक्षिभिः । स्नानं दानं व्रतं होमं सर्वमक्षयतां व्रजेत्

tasmāttilodakīsnānaṃ sarvapāpaharaṃ mune | karttavyaṃ suprayatnena prāṇibhirdharmakāṃkṣibhiḥ | snānaṃ dānaṃ vrataṃ homaṃ sarvamakṣayatāṃ vrajet

కాబట్టి, హే మునీ! తిలోదకీలో స్నానం సమస్త పాపాలను హరిస్తుంది; ధర్మాన్ని కోరే ప్రాణులు దానిని అత్యంత ప్రయత్నంతో చేయాలి. అక్కడ చేసిన స్నానం, దానం, వ్రతం, హోమం—అన్నీ అక్షయ ఫలాన్ని పొందుతాయి.

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (Logical connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formहेतौ/तस्मात्-इत्यव्ययीभाववत् प्रयोगः (indeclinable sense: therefore)
तिलोदकीस्नानम्bathing in Tilodakī
तिलोदकीस्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतिलोदकी + स्नान (प्रातिपदिक)
Formसमास: तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: तिलोदक्याः स्नानम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
सर्वपापहरम्removing all sins
सर्वपापहरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + हर (धातु √हृ)
Formसमास: तत्पुरुष; कृदन्त (ण्वुल्/कर्तरि-प्रत्ययान्त: हर 'remover' as adjective); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; स्नानम् इति विशेषण
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
कर्त्तव्यम्should be done
कर्त्तव्यम्:
Kriya (Predicate complement/क्रिया)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु √कृ)
Formकृदन्त (तव्यत्/gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (ought to be done)
सुप्रयत्नेनwith great effort
सुप्रयत्नेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसु + प्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formसमास: कर्मधारय; पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करणवाचक
प्राणिभिःby living beings
प्राणिभिः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्तृवाचक
धर्मकांक्षिभिःdesiring dharma
धर्मकांक्षिभिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म + कांक्षिन् (धातु √काङ्क्ष्)
Formसमास: तत्पुरुष (धर्मं कांक्षन्ति ये); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; प्राणिभिः इति विशेषण
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दानम्giving, charity
दानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
व्रतम्vow, observance
व्रतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
होमम्fire-offering
होमम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगभेद), प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वम्all (of these)
सर्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समाहारार्थे (collectively)
अक्षयताम्to imperishability
अक्षयताम्:
Gati/Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootअक्षयता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; गत्यर्थक-क्रियायां लक्ष्य (to imperishability)
व्रजेत्may go, attains
व्रजेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु √व्रज्)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन

Unspecified (addressing a muni within the Ayodhyāmāhātmya dialogue)

Tirtha: Tilodakī

Type: river

Listener: Muni (addressed: 'muṇe')

Scene: A sage instructs pilgrims at Tilodakī: some bathe, others distribute alms, some keep vrata marks, and a small homa fire burns on the bank; the river’s dark holy water glows; the atmosphere conveys ‘akṣaya’ through enduring light.

T
Tilodakī

FAQs

Pilgrimage becomes most fruitful when paired with intentional dharma—discipline, charity, vows, and worship—yielding akṣaya (imperishable) merit.

The Tilodakī tīrtha/river associated with Ayodhyā.

Tilodakī-snāna is recommended, along with dāna (charity), vrata (vows), and homa (oblations), performed with earnest effort.