Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 60

चतुर्दश्यां शुचिः स्नात्वा दन्तधावनपूर्वकम् । चरितब्रह्मचर्य्यश्च जितवाक्कायमानसः । पौर्णमास्यां तथा कृत्वा चंद्रपूजां च कारयेत्

caturdaśyāṃ śuciḥ snātvā dantadhāvanapūrvakam | caritabrahmacaryyaśca jitavākkāyamānasaḥ | paurṇamāsyāṃ tathā kṛtvā caṃdrapūjāṃ ca kārayet

చతుర్దశినాడు శుచిగా ఉండి, దంతధావనం చేసి స్నానం చేయాలి; బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తూ వాక్కు, కాయం, మనస్సును జయించి నియమంగా ఉండాలి. ఆపై పౌర్ణమినాడు కూడా అలాగే చేసి చంద్రదేవుని పూజను నిర్వహించాలి।

चतुर्दश्याम्on the fourteenth lunar day
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; तिथिवाचक
शुचिःpure/clean
शुचिः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृविशेषण
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'having bathed'
दन्त-धावन-पूर्वकम्with tooth-cleaning beforehand
दन्त-धावन-पूर्वकम्:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदन्त (प्रातिपदिक) + धावन (कृदन्त/भाव, धाव् धातु) + पूर्वक (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण; 'with tooth-cleaning as the preliminary'
चरित-ब्रह्मचर्यःhaving observed celibacy
चरित-ब्रह्मचर्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचरित (कृदन्त-प्रातिपदिक, चर् धातु) + ब्रह्मचर्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; 'one who has practiced brahmacarya'
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
जित-वाक्-काय-मानसःhaving conquered speech, body, and mind
जित-वाक्-काय-मानसः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त-प्रातिपदिक, जि धातु) + वाक् (प्रातिपदिक) + काय (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जितानि वाक्कायमानांसि यस्य); पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचन; 'self-controlled in speech, body, and mind'
पौर्णमास्याम्on the full-moon day
पौर्णमास्याम्:
Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootपौर्णमासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचन; तिथिवाचक
तथाlikewise/then
तथा:
Adverbial (Kriya-visheshana/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/अनुरूपार्थक (thus/likewise)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'having done'
चन्द्र-पूजाम्worship of the Moon
चन्द्र-पूजाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + पूजा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
कारयेत्should have (it) performed / should arrange
कारयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) (णिच् causative: कारय)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative) 'should cause to be done/should perform (by arranging)'

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa discourse style)

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (Sarayū snāna implied)

Type: kshetra

Listener: Vrata-seeking devotee/audience within Ayodhyā-māhātmya

Scene: A devotee performs dawn bathing and dental cleansing on caturdaśī, maintaining celibacy and self-control; on pūrṇimā, a moon-worship arrangement is prepared.

C
Candra (Moon)

FAQs

Ritual worship bears fruit when grounded in purity, discipline, and mastery over speech, body, and mind.

The practice is taught within Ayodhyā Māhātmya, situating Moon-worship within Ayodhyā’s sacred framework.

Bathe with cleanliness on caturdaśī, keep brahmacarya and self-restraint, and perform/arrange candra-pūjā again on paurṇamāsī.