Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 35

Devanagari script

ततः कोलाहलो जातः परमानंदिनिस्वनः । मृगैः सह समानिन्ये कान्यकुब्जं मृगीं नृपः

Transliteration

tataḥ kolāhalo jātaḥ paramānaṃdinisvanaḥ | mṛgaiḥ saha samāninye kānyakubjaṃ mṛgīṃ nṛpaḥ

Translation

అప్పుడు పరమానందభరితమైన నినాదాలతో గొప్ప కోలాహలం చెలరేగింది. జింకలతో కలిసి రాజు ఆ ‘జింక’ను కాన్యకుబ్జానికి తీసుకువచ్చాడు.

Word by Word

• ततः: thereafter
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘ततः’ = ‘तस्मात्/तदनन्तरम्’ (thereafter/from that)

• कोलाहलः: uproar, tumult
• कोलाहलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोलाहल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• जातः: arose
• जातः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगार्थः—‘उत्पन्नः’ (arisen)

• परमानन्दिनिस्वनः: with a supremely joyous sound
• परमानन्दिनिस्वनः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + आनन्दिन् (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विशेषण-विशेष्यभावः): ‘परम-आनन्दि-स्वनः’ = अत्यन्तानन्दकरः स्वनः

• मृगैः: with the deer
• मृगैः: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• सह: together with
• सह: Sahakaraka (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपसर्गसदृश/सहयोगार्थक) — ‘with’

• समआनिन्ये: brought, led
• समआनिन्ये: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + नी (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘समानीन्ये’ (sandhi-resolved as सम + आनिन्ये) = brought/led together

• कान्यकुब्जम्: to Kānyakubja (Kannauj)
• कान्यकुब्जम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कान्यकुब्ज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नगरनाम

• मृगीम्: the doe
• मृगीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृगी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• नृपः: the king
• नृपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Unspecified (Purāṇic narrator within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vastrāpatha-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A jubilant procession: drums and conches, people cheering; the king escorts the ‘doe’ (mṛgī) with deer alongside, moving toward the great city of Kānyakubja.

Characters & Entities

• Bhojarāja
• Kānyakubja
• mṛgī (doe/deer-form)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Public wonder becomes a doorway to dharmic questioning, through which the māhātmya’s sacred meaning can be revealed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Primarily Vastrāpathakṣetra; Kānyakubja appears as the royal destination in the narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction is stated.