
ఈ అధ్యాయంలో ఈశ్వరుని వాక్యంగా వస్త్రాపథక్షేత్రంలోని తీర్థాల సంక్షిప్తమైన, ప్రామాణిక సంగ్రహం ఇవ్వబడింది. మొదట అక్కడ తీర్థాలు “కోటిశః”గా అపారమని చెప్పి, విస్తారాన్ని విడిచి ముఖ్యమైన స్థలాల “సారం” మాత్రమే చెప్పుతానని సంపాదకీయ నియమాన్ని స్థాపిస్తాడు. దామోదరా నది—సువర్ణరేఖ అని కూడా స్మరించబడేది—ప్రస్తావించి, దాని సమీపంలో బ్రహ్మకుండం మరియు బ్రహ్మేశ్వర ఆలయం ఉన్నట్లు నిర్దేశిస్తాడు. తరువాత కాలమేఘ, భవ/దామోదర, రెండు గవ్యూతుల దూరంలో ఉన్న కాలికా, ఇంద్రేశ్వర, రైవత మరియు ఉజ్జయంత పర్వతాలు, అలాగే కుంభీశ్వర, భీమేశ్వర వంటి శైవస్థానాలు వరుసగా పేర్కొనబడతాయి. క్షేత్ర విస్తీర్ణం ఐదు గవ్యూతులని చెప్పి, మృగీకుండాన్ని పాపనాశక తీర్థంగా ప్రత్యేకంగా మహిమ చేస్తాడు. ముగింపులో ఇది ఉద్దేశపూర్వక సారసంగ్రహమని చెప్పి, ప్రాంతంలోని రత్న/ఖనిజ నిధులతో సంబంధాన్ని సూచిస్తూ పవిత్ర భూగోళాన్ని వనరుల భూగోళంతో కలిపి నమోదు చేస్తాడు।
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ वस्त्रापथे क्षेत्रे संति तीर्थानि कोटिशः । तथापि सारं ते वच्मि सर्वतीर्थमहोदयम्
ఈశ్వరుడు పలికెను—ఇప్పుడు వస్త్రాపథ క్షేత్రంలో కోట్లకొద్దీ తీర్థాలు ఉన్నాయి; అయినా నేను నీకు సారాన్ని చెబుతున్నాను—అది సమస్త తీర్థాల మహోదయం, పరమ మంగళప్రదం.
Verse 2
दामोदरे नदी प्रोक्ता स्वर्णरेषेति या स्मृता । ब्रह्मकुण्डं च तत्रैव तथा ब्रह्मेश्वरः स्मृतः
అక్కడ దామోదరా అనే నది ఉందని చెప్పబడింది; అది ‘స్వర్ణరేషా’ అని కూడా స్మరించబడుతుంది. అక్కడే బ్రహ్మకుండం ఉంది, అలాగే బ్రహ్మేశ్వరుడు కూడా ప్రసిద్ధుడు.
Verse 3
कालमेघश्च संप्रोक्तो भवो दामोदरः स्मृतः । गव्यूतिद्वितयेनैव कालिका तत्र कीर्तिता
అక్కడ ఆయన ‘కాలమేఘ’ అని కూడా ప్రకటించబడెను; అక్కడే భవుడు (శివుడు) ‘దామోదర’గా స్మరింపబడెను. రెండు గవ్యూతుల దూరంలో ఆ ప్రాంతంలో ‘కాలికా’ దేవి మహిమ కీర్తింపబడెను.
Verse 4
इन्द्रेश्वरश्च तत्रैव रैवतः पर्वतस्तथा । उज्जयंतश्च तत्रैव देवः कुम्भीश्वरः स्मृतः
అక్కడే ఇంద్రేశ్వర తీర్థం ఉంది; అలాగే రైవత పర్వతమును కూడా. అక్కడే ఉజ్జయంతమును; అదే స్థలంలో దేవుడు ‘కుంభీశ్వర’గా స్మరింపబడెను.
Verse 5
भीमेश्वरश्च तत्रैव ततः क्षेत्रं महाप्रभम् । तैलसारणिकंनाम त्रेतायां हैममारकम्
అక్కడే భీమేశ్వరుడు ఉన్నాడు; ఆపై మహాప్రభమైన పుణ్యక్షేత్రం ఉంది. దాని పేరు ‘తైలసారణిక’; త్రేతాయుగంలో అది ‘హైమమారక’గా ప్రసిద్ధి పొందింది.
Verse 6
पंचगव्यूतिमात्रं तु तत्क्षेत्रं संप्रकीर्तितम् । मृगीकुण्डं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम्
ఆ క్షేత్రం ఐదు గవ్యూతుల మేర విస్తరించిందని కీర్తించబడెను. అక్కడే ‘మృగీకుండ’ముంది; అది సమస్త పాపాలను నాశనం చేస్తుంది.
Verse 7
एतद्वस्त्रापथं क्षेत्रं रत्नधात्वोस्तथाऽकरम् । कथितं तव देवेशि पुनः संक्षेपतो मया
హే దేవేశీ! రత్నములు మరియు ధాతువుల గనిగా కూడా ప్రసిద్ధమైన ఈ వస్త్రాపథ క్షేత్రాన్ని నేను నీకు మళ్లీ సంక్షేపంగా వివరించితిని.